Ardabil

Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 611-b. — ziyouz.com

Ardabil (Ardubiyl) — Eronning şim.-şarqidagi şahar. Aholisi 290 ming kişi atrofida. Avtomobil yöllari tuguni. Aeroport bor. A.da qadimdan gilam töqiladi. Şaharda Ozarbayjon me'morçiliginining 14—17-a.larga oid noyob obidalari namunasi saqlangan. A. yaqinida mineral buloqlar bor. A.ning qaçon bunyod etilgani ma'lum emas. Şahar haqida dastlabki ma'lumot sosoniylarning sönggi vakillari davriga mansub adabiyotlarda uçraydi. Örta asrlarda, ayniqsa 9 — 10-a.larda Ozarbayjonning yirik savdo — hunarmandçilik va madaniyat markazi edi; ayrim davrlarda kiçikroq, mustaqil xonliklar poytaxti bölgan. 1220 y.da möğul bosqinçilari tomonidan vayron qilingan. 13-a. oxiriga kelib A.da Safaviylar darveşlik tariqati vujudga kelgan. Safaviylarning Ardabil şayxligi Safaviylar davlatining vujudga kelişiga asos böldi.

A.da mahobatli şayx Safi maqbarasi me'moriy majmuasi (16 — 17-a.lar) saqlangan: katta boğga (uz. 120 m) peştokli darvoza (1648, ardabillik Ismoil tomonidan işlangan) orqali kiriladi; kiçik hovli, undan 8 burçakli masjidli (13-a.) katta hovliga ötiladi va töğri burçakli ziyoratgoh masjidi, unga silindrik gumbazli, uzluksiz naqşinkor şayx Safi maqbarasi va 8 burçakli Çinnixona binosi tutaşib ketgan.

Ad.:Salamzoda A. V., Arxitektura Azerbaydjana XVI - XIX vv., Baku, 1964.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

АРДАБИЛ (Ардубийл) — Эроннинг шим.-шарқидаги шаҳар. Аҳолиси 290 минг киши атрофида. Автомобиль йўллари тугуни. Аэропорт бор. А.да қадимдан гилам тўқилади. Шаҳарда Озарбайжон меъморчилигинининг 14—17-а.ларга оид ноёб обидалари намунаси сақланган. А. яқинида минерал булоқлар бор. А.нинг қачон бунёд этилгани маълум эмас. Шаҳар ҳақида дастлабки маълумот сосонийларнинг сўнгги вакиллари даврига мансуб адабиётларда учрайди. Ўрта асрларда, айниқса 9 — 10-а.ларда Озарбайжоннинг йирик савдо — ҳунармандчилик ва маданият маркази эди; айрим даврларда кичикроқ, мустақил хонликлар пойтахти бўлган. 1220 й.да мўғул босқинчилари томонидан вайрон қилинган. 13-а. охирига келиб А.да Сафавийлар дарвешлик тариқати вужудга келган. Сафавийларнинг Ардабил шайхлиги Сафавийлар давлатининг вужудга келишига асос бўлди.

А.да маҳобатли шайх Сафи мақбараси меъморий мажмуаси (16 — 17-а.лар) сақланган: катта боғга (уз. 120 м) пештокли дарвоза (1648, ардабиллик Исмоил томонидан ишланган) орқали кирилади; кичик ҳовли, ундан 8 бурчакли масжидли (13-а.) катта ҳовлига ўтилади ва тўғри бурчакли зиёратгоҳ масжиди, унга цилиндрик гумбазли, узлуксиз нақшинкор шайх Сафи мақбараси ва 8 бурчакли Чиннихона биноси туташиб кетган.

Ад.:Саламзода А. В., Архитектура Азербайджана XVI - XIX вв., Баку, 1964.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.