Argazid kanalar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 604-b. — ziyouz.com
Argazid kanalar (Argasidae) -parazitoform kanalar oilasi. Oç kana uz. 2 — 13 mm. Tanasi yassi, bir munça qalin qobiq b-n öralgan, qalqonlari bölmaydi. Quruqlikda yaşovçi umurtqalilar qonini sörişga ixtisoslaşgan parazitlar. A.k. uzoq vaqt (11 yilgaça) oç yaşaşi mumkin, lekin hayvonga yopişib juda tez va köp miqdorda qon söradi. Qonga töygan kananing massasi oç kanaga nisbatan bir neça yuz marta ortadi. Urgoçisi 50 — 200 tadan tuxum qöyadi. Keçasi faol hayot keçiradi. Ayrim turlari odam va hayvonlarga spiroxetoz, virus kasalliklarini yuqtiruvçi hisoblanadi (mas, tovuq spiroxetozini eron argas kanasi — Argas persicus tarqatadi). Kana odam qonini sörganida teri qiçiydi. A.k. ning 100 ga yaqin turi mavjud. Özbekiston va Markaziy Osiyo hududida eron argas kanasi, kaptar kanasi (A. reflicus) va Ornithodorus uruğining turlari uçraydi. A.k. uy hayvonlarining qonini sörib katta ziyon keltiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АРГАЗИД КАНАЛАР (Argasidae) -паразитоформ каналар оиласи. Оч кана уз. 2 — 13 мм. Танаси ясси, бир мунча қалин қобиқ б-н ўралган, қалқонлари бўлмайди. Қуруқликда яшовчи умуртқалилар қонини сўришга ихтисослашган паразитлар. А.к. узоқ вақт (11 йилгача) оч яшаши мумкин, лекин ҳайвонга ёпишиб жуда тез ва кўп миқдорда қон сўради. Қонга тўйган кананинг массаси оч канага нисбатан бир неча юз марта ортади. Ургочиси 50 — 200 тадан тухум қўяди. Кечаси фаол ҳаёт кечиради. Айрим турлари одам ва ҳайвонларга спирохетоз, вирус касалликларини юқтирувчи ҳисобланади (мас, товуқ спирохетозини эрон аргас канаси — Argas persicus тарқатади). Кана одам қонини сўрганида тери қичийди. А.к. нинг 100 га яқин тури мавжуд. Ўзбекистон ва Марказий Осиё ҳудудида эрон аргас канаси, каптар канаси (A. reflicus) ва Ornithodorus уруғининг турлари учрайди. А.к. уй ҳайвонларининг қонини сўриб катта зиён келтиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.