Arifmetik uçburçak
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 623-b. — ziyouz.com
Arifmetik uçburçak - binomial koeffitsiyentlardan (q. Binom) iborat sonlarning uçburçakli jadvali. Yon tomonlarida birliklar turadi, undagi har bir sonni şu son ustida turgan ikkita sonni qöşib hosil etiladi. A. u. Paskalning «Arifmetik uçburçak haqida risola» nomli kitobida (1665) uçragani uçun uni köpinça Paskal uçburçagi deb yuritişadi. A.u. Xi-toyda 1303 y. ma'lum bölgan. Germaniyada 1544 i. Ştifel asarlarida uçraydi. Hindistonda şoir Pintala (mil. av. 2-a.) poeziyaning ba'zi masalalarini xdl qilişda A.u .dan foydalangan. Şunga köra, A.u. turli mamlakatlarda turliça atalib kelgan: Germaniyada uni Ştifel uçburçagi, Italiyada Tartalya uçburçagi deb yuritişgan. Bizda esa uni Umar Xayyom uçburçagi deb ataş töğriroq bölar edi, çunki A.u. Umar Xayyom asarlarida uçraydi.
Q.: Binom
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АРИФМЕТИК УЧБУРЧАК - биномиал коэффициентлардан (қ. Бином) иборат сонларнинг учбурчакли жадвали. Ён томонларида бирликлар туради, ундаги ҳар бир сонни шу сон устида турган иккита сонни қўшиб ҳосил этилади. А. у. Паскалнинг «Арифметик учбурчак ҳақида рисола» номли китобида (1665) учрагани учун уни кўпинча Паскаль учбурчаги деб юритишади. А.у. Хи-тойда 1303 й. маълум бўлган. Германияда 1544 и. Штифель асарларида учрайди. Ҳиндистонда шоир Пинтала (мил. ав. 2-а.) поэзиянинг баъзи масалаларини хдл қилишда А.у .дан фойдаланган. Шунга кўра, А.у. турли мамлакатларда турлича аталиб келган: Германияда уни Штифель учбурчаги, Италияда Тарталья учбурчаги деб юритишган. Бизда эса уни Умар Хайём учбурчаги деб аташ тўғрироқ бўлар эди, чунки А.у. Умар Хайём асарларида учрайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.