Ariza

Ariza — 1) muayyan muassasa yoki mansabdor şaxs nomiga biror iltimos mazmunida yoziladigan rasmiy hujjat, eng köp tarqalgan iş qoğozi. Mac, boğça mudirasi, maktab direktori, oliy öquv yurti rektori, davlat yoki xususiy korxona yoxud nodavlat taşkiloti yoki jamiyat va h. k. rahbari nomiga işga, öqişga kiriş va ulardan böşatiş, iş yoki uy-joy şaroitini yaxşilaş, nafaqa belgilaş, moddiy yordam körsatiş, ta'til beriş, jamoat yoki aksiyadorlik jamiyatlariga a'zo bölib kiriş va h. k. mavzulardagi A.lar; 2) huquqda (arz) — davlat organi, sud, korxona, muassasa, taşkilotga, ja-moat birlaşmasi va fuqarolarning öz-özini boşqariş organlariga biron-bir masala böyiça yakka tartibda yoki jamoa bölib oğzaki yoxud yozma ravişda qilingan şikoyat. Özbekiston Respublikasining «Fuqarolarning murojaatlari töğrisida» Qonunida (1994 y. 6 may) A. ham jismoniy, ham yuridik şaxslar tomonidan berilişi mumkinligi körsatilgan. Qonun talabiga köra, A.larni körib çiqiş öz vakolatiga kiradigan davlat organlari, jamoat birlaşmalari, ularning mansabdor şaxslari, mulkçilik şaklidan qat'i nazar korxonalar, muassasalar, taşkilotlarning rahbarlari hamda boşqa mansabdor şaxslari A.larni har to-monlama, xolisona va öz vaqtida körib çiqişlari; qonunga asoslangan qarorlar qabul qilişlari va ular ijrosini ta'minlaşlari; A.larni körib çiqiş natijalari töğrisida fuqarolarga ma'lum qilişlari şart. A.da bayon etilgan talablarni qondirişning rad etilişi, sabablari körsatilgan holda yozma tarzda fuqaroga ma'lum qilinişi lozim. A.si böyiça qabul qilingan qaror ustidan fuqarolar uşbu Qonunning 8-moddasida nazarda tutilgan tartibda şikoyat qiliş huquqiga ega. Fuqarolarning A.lari davlat organiga, jamoat birlaşmasiga, korxona, muassasa va taşkilotga tuşgan kundan e'tiboran bir oygaça muddat içida, qöşimça örganişni va tekşirişni talab qilmaydigan masalalar esa 15 kundan keçiktirmay hal qilinişi şart. A.ni hal etiş uçun maxsus tekşiruvlar ötkaziş, qöşimça materiallarni sörab oliş yoki boşqa çora-tadbirlar köriş zarur bölsa, tegişli organ, korxona, muassasa, taşkilot rahbarining örinbosari A.ni hal etiş muddatini, istisno tariqasida, uzaytirişi mumkin, biroq bu muhlat bir oydan, A.ni körib çiqiş umumiy muddati 2 oydan oşmasligi, bu haqda A. bergan şaxsga ma'lum qilinişi şart. A.da fuqaroning familiyasi, ismi, otasining ismi, yaşaş joyi töğrisidagi ma'lumotlar körsatilgan va A.ning mohiyati bayon etilgan bölişi lozim. Agar uşbu ma'lumotlar A.da körsatilmagan bölsa, unday A. anonim xat hisoblanadi va körib çiqilmaydi. Jinoyat haqidagi imzosiz, qalbaki imzoli yoki uydirma şaxs nomidan yozilgan A. anonim hujjat hisoblanib, jinoyat işini qözğatişga sabab böla olmaydi. A. arz qiluvçi şaxs tomonidan imzolanişi lozim (ÖzR JPK 322 — 323-modda). Oğzaki A.ni qabul qilgan mansabdor şaxs tomonidan bu haqda bayonnoma tuziladi, unda arz qiluvçi, uning yaşaş va işlaş joyi, şaxsiy hujjatlari töğrisidagi ma'lumotlar aks ettirilişi, arz qiluvçi hujjat körsata olmasa, uning şaxsi töğrisidagi ma'lumotlarni boşqa yöllar b-n tekşiriş çorasi körilişi kerak (yana ÖzR FPK 40 — 45, 100, 148 — 157, 159-moddalariga q.). Fuqa-rolarning murojaatlari töğrisidagi qonun talablarini buzganlik uçun ÖzR MJK 43-moddasiga asosan ma'muriy javobgarlik közda tutilgan.