Arjasp
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 614–615-b. — ziyouz.com
Arjasp (Avestoda Arjadaspa) — 1) Afrosiyobning nabirasi, zarduştiylikning aşaddiy duşmani. Ruinadiz (Diziruin) (Mis qasr)da yaşagan. Mil. 2-a.dan e'tiboran bu kasr Poykend nomi b-n boğlanadi. A. Zarduştiy Guştasp (Gistasp) Ruintan (Misbadan)ning bir neça öğillarini jangda öddirgaç, taxtni tark etib Balxda toat-ibodat b-n maşğul bölib turgan Luhrosp (Guştaspningotasi)ni öldirgan. Söng, Guştaspning qizlari Ofariyn va Humoyni olib qoçgança Ruinadiz qal'asiga berkinib olgan. Guştaspning öğli Isfandiyor qasrni zabt etib, uni öldirgan va singillarini qutqargan. 2) Eron afsonalarida Turondagi köçmançi qabilalar (Avestoning «Yaşt» V kitobida Arjadaspa), keyingi afsonalarda zarduştiylikka qarşi bölgan xioniylar (eftaliylar) boşliği. A.ning podşohlar (zarduştiylar homiylari)ga qarşi uruşlari Parfiya dostoni «Yodgor Zareron»da keng yoritilgan. Xioniylar podşohi A. Eron podşohi Viştasp (q. Guştasp)d,an öz dinidan voz keçişni talab qiladi, yöqsa uruş oçişini aytadi. Viştasp rad qilgaç, dahşatli jang bölib, unda eronliklar Viştaspning ukasi qömondon Zarera (jangda ölgan) va uning öğli Bastvara boşçiligida xioniylar ustidan töla ğalaba qozonadilar. A.ni asir olib qöl-oyoğini, quloğini kesib, közini öyib öz yurtiga qaytarib yuboradilar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АРЖАСП (Авестода Аржадаспа) — 1) Афросиёбнинг набираси, зардуштийликнинг ашаддий душмани. Руинадиз (Дизируин) (Мис қаср)да яшаган. Мил. 2-а.дан эътиборан бу каср Пойкенд номи б-н боғланади. А. Зардуштий Гуштасп (Гистасп) Руинтан (Мисбадан)нинг бир неча ўғилларини жангда ўддиргач, тахтни тарк этиб Балхда тоат-ибодат б-н машғул бўлиб турган Луҳросп (Гуштаспнинготаси)ни ўлдирган. Сўнг, Гуштаспнинг қизлари Офарийн ва Ҳумойни олиб қочганча Руинадиз қалъасига беркиниб олган. Гуштаспнинг ўғли Исфандиёр қасрни забт этиб, уни ўлдирган ва сингилларини қутқарган. 2) Эрон афсоналарида Турондаги кўчманчи қабилалар (Авестонинг «Яшт» V китобида Аржадаспа), кейинги афсоналарда зардуштийликка қарши бўлган хионийлар (эфталийлар) бошлиғи. А.нинг подшоҳлар (зардуштийлар ҳомийлари)га қарши урушлари Парфия достони «Ёдгор Зарерон»да кенг ёритилган. Хионийлар подшоҳи А. Эрон подшоҳи Виштасп (қ. Гуштасп)д,ан ўз динидан воз кечишни талаб қилади, йўқса уруш очишини айтади. Виштасп рад қилгач, даҳшатли жанг бўлиб, унда эронликлар Виштаспнинг укаси қўмондон Зарера (жангда ўлган) ва унинг ўғли Баствара бошчилигида хионийлар устидан тўла ғалаба қозонадилар. А.ни асир олиб қўл-оёғини, қулоғини кесиб, кўзини ўйиб ўз юртига қайтариб юборадилар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.