Armatura
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 636-b. — ziyouz.com
Armatura (lot. armatura — qurollaniş, anjomlar) — 1) temir-beton konstruksiyalar A.si — betonning çözilişga (kamdan-kam siqilişga) mustahkamligini oşiriş uçun muljallangan tarkibiy qismi. Asosan pölatdan yasalgan egiluvçan A. (sterjen yoki payvandlangan tör), ba'zan bikr A. (prokat qöştavrlar, şveller, burçaklik) işlatiladi. Mustahkamligi va plastikligi böyiça sterjensimon (diametri 6/90 mm), çiviqsimon (diamet-ri 3/8 mm) va zöriqma (900 Mn/sm2 va undan ortiq kuçga çidaydigan) A.larga bölinadi (rasmga q.). Pölat A.lar ba'zan oyna orasiga va çöyan kuymalarning çöziliş zonasiga ham qöyiladi. Turkistonning qad. binokor ustalari ham A.dan keng foydalanganlar. Sinçli devor orasiga qöyiladigan sinç, paxsa devor orasiga qöyiladigan şox-şabba va qamişlar, loyga qöşiladigan somon öşa davrning Axi edi; 2) maşina, konstruksiya, inşootlarning töğri işlaşini ta'minlovçi yordamçi qurilma va detallar töplami. Mac, vodoprovod A.si (klapanlar, kranlar, suv ölçagiç va h.k.); qozonxona Axi (termometrlar, manometrlar, saqlagiç klapanlari); isitiş tizimi A.si (termoregulyatorlar, termostatlar va h.k.); gaz tizimi A.si (kran va klapanlar, reduktorlar va h.k.); elektr texnikasi A.si (patronlar, öçirib-yoqqiçlar, rozetkalar, qandillar va h.k.).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АРМАТУРА (лот. armatura — қуролланиш, анжомлар) — 1) темир-бетон конструкциялар А.си — бетоннинг чўзилишга (камдан-кам сиқилишга) мустаҳкамлигини ошириш учун мулжалланган таркибий қисми. Асосан пўлатдан ясалган эгилувчан А. (стержень ёки пайвандланган тўр), баъзан бикр А. (прокат қўштаврлар, швеллер, бурчаклик) ишлатилади. Мустаҳкамлиги ва пластиклиги бўйича стерженсимон (диаметри 6/90 мм), чивиқсимон (диамет-ри 3/8 мм) ва зўриқма (900 Мн/см2 ва ундан ортиқ кучга чидайдиган) А.ларга бўлинади (расмга қ.). Пўлат А.лар баъзан ойна орасига ва чўян куймаларнинг чўзилиш зонасига ҳам қўйилади. Туркистоннинг қад. бинокор усталари ҳам А.дан кенг фойдаланганлар. Синчли девор орасига қўйиладиган синч, пахса девор орасига қўйиладиган шох-шабба ва қамишлар, лойга қўшиладиган сомон ўша даврнинг Ахи эди; 2) машина, конструкция, иншоотларнинг тўғри ишлашини таъминловчи ёрдамчи қурилма ва деталлар тўплами. Mac, водопровод А.си (клапанлар, кранлар, сув ўлчагич ва ҳ.к.); қозонхона Ахи (термометрлар, манометрлар, сақлагич клапанлари); иситиш тизими А.си (терморегуляторлар, термостатлар ва ҳ.к.); газ тизими А.си (кран ва клапанлар, редукторлар ва ҳ.к.); электр техникаси А.си (патронлар, ўчириб-ёққичлар, розеткалар, қандиллар ва ҳ.к.).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.