Arminiy Vamberi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 36-b. — ziyouz.com
Vamberi Arminiy VAMBERI (Vambery) Arminiy (German) (1832.19.3, Duna-Siyerdaxeli — 1913.15.9, Peşt) — şarqşunos, til-şunos, sayyoh va yozuvçi. Vengriya FA muxbir a'zosi (1861). Peştda xonadon öqituvçisi bölgan (1852—56). Turkiya (Istanbul)da yaşagan (1857—60). Vengriya FA homiyligida Eron va Turkis-tonga sayohat (1863 y.dan) qilgan. V. darveş (qalanlar) niqobi ostida Makkadan haj safaridan qaytayotgan mahalliy aholi guruhiga qöşilib Mozandarondan Bolxon körfaziga keladi, söng Turkmaniston orqali Xiva va Qönğirotga ötadi. Qizilqumdan ötib Buxoro, Samarqand, Karki va b. şaharlarda böladi. Orqaga Hirot, Maşhad, Tehron va Istanbul böylab qaytadi. V. tilşunoslik, adabiyotşunoslik, folklor, etn., tarix va geogr.ga oid asarlar muallifi («Nemisçaturkça luğat», 1858; «Nemisça-çiğatoyça luğat», 1860; «Buxoro yoxud Movarounnahr tarixi», «Mening hayotim», «Şarq hayoti va urf-odatlari oçerklari» va b.). «Çiğatoy tili darsligi» (1867) asarida V. turkiy xalqlar folkloriga oid 30 dan ortiq asar haqida ma'lumot bergan, ulardan parçalar keltirgan, şuningdek Navoiy, Fuzuliy, Nasimiy, Söfi Olloyor ğazallaridan olingan namunalarni va 112 ta özbek maqolini arab va lotin yozuvida keltirib, nemisça tarjimada bergan. Turkiy va nemis tillarini qiyosiy örgangan.
As: Buxoro yoxud Movarounnahr tarixi, T., 1990.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВАМБЕРИ (Vambery) Арминий (Герман) (1832.19.3, Дуна-Сиердахели — 1913.15.9, Пешт) — шарқшунос, тил-шунос, сайёҳ ва ёзувчи. Венгрия ФА мухбир аъзоси (1861). Пештда хонадон ўқитувчиси бўлган (1852—56). Туркия (Истанбул)да яшаган (1857—60). Венгрия ФА ҳомийлигида Эрон ва Туркис-тонга саёҳат (1863 й.дан) қилган. В. дарвеш (қаланлар) ниқоби остида Маккадан ҳаж сафаридан қайтаётган маҳаллий аҳоли гуруҳига қўшилиб Мозандарондан Болхон кўрфазига келади, сўнг Туркманистон орқали Хива ва Қўнғиротга ўтади. Қизилқумдан ўтиб Бухоро, Самарқанд, Карки ва б. шаҳарларда бўлади. Орқага Ҳирот, Машҳад, Теҳрон ва Истанбул бўйлаб қайтади. В. тилшунослик, адабиётшунослик, фольклор, этн., тарих ва геогр.га оид асарлар муаллифи («Немисчатуркча луғат», 1858; «Немисча-чиғатойча луғат», 1860; «Бухоро ёхуд Мовароуннаҳр тарихи», «Менинг ҳаётим», «Шарқ ҳаёти ва урф-одатлари очерклари» ва б.). «Чиғатой тили дарслиги» (1867) асарида В. туркий халқлар фольклорига оид 30 дан ортиқ асар ҳақида маълумот берган, улардан парчалар келтирган, шунингдек Навоий, Фузулий, Насимий, Сўфи Оллоёр ғазалларидан олинган намуналарни ва 112 та ўзбек мақолини араб ва лотин ёзувида келтириб, немисча таржимада берган. Туркий ва немис тилларини қиёсий ўрганган.
Ас: Бухоро ёхуд Мовароуннаҳр тарихи, Т., 1990.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.