Arslon
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 646-b. — ziyouz.com
Arslon ARSLON, şer (Panthera leo) —muşuksimonlar oilasining bir turi. Uz. 240 sm gaça (urğoçisi kiçikroq), oğirligi 280 kg gaça. Yuz qismi çöziq, dumining uçida uzun qora qildan iborat popugi bor. Tanasi kalta jun b-n qoplangan, erkaklari tanasining oldingi qismi (böyni, kökragi va yuzi) dagi uzun yunglari yolni hosil qiladi (jinsiy demorfizm). Rangi sarğiş, yoli qoramtir. Qad. areali Afrika (Ğarbidan taşqari), Yevropa (Bolqon yarim oroli, Zakavkazye — Armaniston), Osiyoni (Arabiston yarim oroli, Kiçik, Old va Jan. Osiyo — Şarqda Hindistongaça) öz içiga olgan. Individlar soni va areali keskin kamayib ketgan, hoz. areali asosan Markaziy Afrikaning qöriqlanadigan hududlari va qisman Jan. Osiyodan iborat. A. çöl, savanna va daryo yaqinidagi örmonlarda yaşaydi. Poligam, oilaviy guruh hosil qiladi. Har 2 yilda bir marta 3 — 4 tadan bolalaydi. Homiladorlik davri 4 — 5 oy, 6 -7 yoşida voyaga yetadi, erkagidan 3 yoşda yol çiqadi. A. keçasi guruh bölib ov qiladi, yirik tuyoqli hayvonlarni ovlaydi. Qari va yarador A. odamga ham hujum qilişi mumkin. 70 yilgaça yaşaydi. A. hamma joyda muhofaza qilinadi; hind kenja turi (P. L. persica) Tabiatni muhofaza qiliş xalqaro taşkilot Qizil kitobiga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АРСЛОН, шер (Panthera leo) —мушуксимонлар оиласининг бир тури. Уз. 240 см гача (урғочиси кичикроқ), оғирлиги 280 кг гача. Юз қисми чўзиқ, думининг учида узун қора қилдан иборат попуги бор. Танаси калта жун б-н қопланган, эркаклари танасининг олдинги қисми (бўйни, кўкраги ва юзи) даги узун юнглари ёлни ҳосил қилади (жинсий деморфизм). Ранги сарғиш, ёли қорамтир. Қад. ареали Африка (Ғарбидан ташқари), Европа (Болқон ярим ороли, Закавказье — Арманистон), Осиёни (Арабистон ярим ороли, Кичик, Олд ва Жан. Осиё — Шарқда Ҳиндистонгача) ўз ичига олган. Индивидлар сони ва ареали кескин камайиб кетган, ҳоз. ареали асосан Марказий Африканинг қўриқланадиган ҳудудлари ва қисман Жан. Осиёдан иборат. А. чўл, саванна ва дарё яқинидаги ўрмонларда яшайди. Полигам, оилавий гуруҳ ҳосил қилади. Ҳар 2 йилда бир марта 3 — 4 тадан болалайди. Ҳомиладорлик даври 4 — 5 ой, 6 -7 ёшида вояга етади, эркагидан 3 ёшда ёл чиқади. А. кечаси гуруҳ бўлиб ов қилади, йирик туёқли ҳайвонларни овлайди. Қари ва ярадор А. одамга ҳам ҳужум қилиши мумкин. 70 йилгача яшайди. А. ҳамма жойда муҳофаза қилинади; ҳинд кенжа тури (P. L. persica) Табиатни муҳофаза қилиш халқаро ташкилот Қизил китобига киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.