Artel
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 650-b. — ziyouz.com
Artel — fuqarolarning birgalikda xöjalik faoliyati yuritiş maqsadlarida tuzgan ixtiyoriy uyuşmasi şakllaridan biri. Aksariyat hollarda A. atamasi mehnat jarayonlarini birgalikda bajariş uçun tuzilgan şirkatlarga (baliq ovlaş, q. x. artellari) yoki öz a'zolari mehnatini umumlaştirmay, qisman i. ç. vositalariga egalikni birlaştiruvçi uyuşmalarga nisbatan qöllaniladi. Sobiq Ittifoqda yakka tartibda mehnat faoliyati b-n şuğullanuvçi tovar işlab çiqaruvçilar xöjaliklari (hunarmandlar, kosiblar va b.) 20-y. larning boşidan i.ç. vositalarini umumlaştiriş asosida sotsialistik xöjalik yuritiş yöliga ötkazilgan va q. x., hunarmandçilik, baliqçilik A.lari kabi jamoa xöjaliklari tuzilgan edi. Ularning i.ç. rejalari davlat xalq xöjaligi rejasiga kiritilar edi. 80- y.lar oxirida yakka tartibda mehnat faoliyati b-n şuğullanişga doir qonunlar qabul qilingaç, bunday A.lar öz ahamiyatini yöqotdi. Hozir baliq ovlaş, oltin izlaş, kasanaçilik, maişiy xizmat körsatiş sohalarida qisman A.lar saqlanib qolgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АРТЕЛЬ — фуқароларнинг биргаликда хўжалик фаолияти юритиш мақсадларида тузган ихтиёрий уюшмаси шаклларидан бири. Аксарият ҳолларда А. атамаси меҳнат жараёнларини биргаликда бажариш учун тузилган ширкатларга (балиқ овлаш, қ. х. артеллари) ёки ўз аъзолари меҳнатини умумлаштирмай, қисман и. ч. воситаларига эгаликни бирлаштирувчи уюшмаларга нисбатан қўлланилади. Собиқ Иттифоқда якка тартибда меҳнат фаолияти б-н шуғулланувчи товар ишлаб чиқарувчилар хўжаликлари (ҳунармандлар, косиблар ва б.) 20-й. ларнинг бошидан и.ч. воситаларини умумлаштириш асосида социалистик хўжалик юритиш йўлига ўтказилган ва қ. х., ҳунармандчилик, балиқчилик А.лари каби жамоа хўжаликлари тузилган эди. Уларнинг и.ч. режалари давлат халқ хўжалиги режасига киритилар эди. 80- й.лар охирида якка тартибда меҳнат фаолияти б-н шуғулланишга доир қонунлар қабул қилингач, бундай А.лар ўз аҳамиятини йўқотди. Ҳозир балиқ овлаш, олтин излаш, касаначилик, маиший хизмат кўрсатиш соҳаларида қисман А.лар сақланиб қолган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.