Arteriyalar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 650–651-b. — ziyouz.com
Arteriyalar (yun. arteria — havo kanali) — yurak va aortaaan çiqib, öpka alveolalarida kislorodga boyigan qonni barça a'zo va töqimalarga eltuvçi qon tomirlar. Arteriya qoni odam vafotidan söng vena tomirlariga ötib ketadi. Şu sababli Gippokrat arteriya tomirlaridan jon oqadi, degan. Odatda yurakdan çiqqan barça tomirlar (qon tarkibidan qat'i nazar) arteriya, yurakka keladigan tomirlar vena tomiri böladi. Yurakdan çiqib öpkaga boradigan tomir (tarkibida vena qoni bor) — öpka arteriyasi bundan mustas-no. A. devori uç qavat (içki — endoteliy, örta — muskul, taşqi — parda)dan iborat. Katta diametrli A. devorida elastik töqima köp böladi. A. juda köp marta özaro qöşilib arteriya töri va anastomozlar hosil qiladi. Bölar arteriya jarohatlanganda örinbosar vazifasini bajaradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АРТЕРИЯЛАР (юн. arteria — ҳаво канали) — юрак ва аортааан чиқиб, ўпка альвеолаларида кислородга бойиган қонни барча аъзо ва тўқималарга элтувчи қон томирлар. Артерия қони одам вафотидан сўнг вена томирларига ўтиб кетади. Шу сабабли Гиппократ артерия томирларидан жон оқади, деган. Одатда юракдан чиққан барча томирлар (қон таркибидан қатъи назар) артерия, юракка келадиган томирлар вена томири бўлади. Юракдан чиқиб ўпкага борадиган томир (таркибида вена қони бор) — ўпка артерияси бундан мустас-но. А. девори уч қават (ички — эндотелий, ўрта — мускул, ташқи — парда)дан иборат. Катта диаметрли А. деворида эластик тўқима кўп бўлади. А. жуда кўп марта ўзаро қўшилиб артерия тўри ва анастомозлар ҳосил қилади. Бўлар артерия жароҳатланганда ўринбосар вазифасини бажаради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.