Artikulyatsiya
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 651-b. — ziyouz.com
Artikulyatsiya (lot. articilo) - 1) tilşunoslikda: muayyan tovuşni hosil qilişda nutq muçalarining harakati, holati, iştiroki; 2) musiqada: asarni sozda yoki ovoz b-n ijro etiş usuli. A.ning asosiy turlari: legato (tovuşlarning özaro boğlanişi) va stakkato (tovuşlarni uzib-uzib sadolaş). Ulardan taşkari portamento, glissando kabi A. ifodalari ham bor. A. ijroçining harakatlari (çolğuni uşlaşi, qöli, butun vujudi va yelkalarining harakati, barmoq bosişi va böşatişi)ga boğliq. Töğri A. ijroning yuksak badiiy va ta'sirçan bölişida katta ahamiyatga ega; 3) texnika akustikasida: radio, telefon va b.dan tovuşning aniq eşitilişi. A. töğri qabul qilingan tovuşlarning umumiy uzatilgan tovuşlarga nisbatini (foizlarda) körsatadi va uzatuvçi tizimning akustik sifatini aniqlaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АРТИКУЛЯЦИЯ (лот. articilo) - 1) тилшуносликда: муайян товушни ҳосил қилишда нутқ мучаларининг ҳаракати, ҳолати, иштироки; 2) мусиқада: асарни созда ёки овоз б-н ижро этиш усули. А.нинг асосий турлари: легато (товушларнинг ўзаро боғланиши) ва стаккато (товушларни узиб-узиб садолаш). Улардан ташкари портаменто, глиссандо каби А. ифодалари ҳам бор. А. ижрочининг ҳаракатлари (чолғуни ушлаши, қўли, бутун вужуди ва елкаларининг ҳаракати, бармоқ босиши ва бўшатиши)га боғлиқ. Тўғри А. ижронинг юксак бадиий ва таъсирчан бўлишида катта аҳамиятга эга; 3) техника акустикасида: радио, телефон ва б.дан товушнинг аниқ эшитилиши. А. тўғри қабул қилинган товушларнинг умумий узатилган товушларга нисбатини (фоизларда) кўрсатади ва узатувчи тизимнинг акустик сифатини аниқлайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.