Arxeologiya xaritagrafiyasi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 665-b. — ziyouz.com
Arxeologiya xaritagrafiyasi — tarixiy xaritagrafiyaning maxsus tarmoği; arxeologiya ma'lumotlari asosida turli xildagi tarixiy voqea va hodisalarni grafika asosida xaritaga tuşiriş. A.x. tuzişda: a) arxeologik madaniyatlarning joylaşuvini körsatiş; b) arxeologik madaniyatlarning va etnik guruhlarning özaro aloqasi, bir-biriga ta'siri va bir joydan ikkinçi joyga kuçişini örganib, xaritada belgilaş; v) i.ç. turlari, q.x. ekinlari joylaşgan va tarqalgan tumanlar, qad. suğorilgan yerlar va irrigatsiya inşootlari va b.ni aniqlab beriş; g) kad. savdo yöllarini, mamlakat yoki xalqlar örtasidagi ijodiy aloqalarni örganib, xaritaga tuşiriş; d) ötmişdagi ijtimoiy hodisalarning geografik faktlar b-n aloqasini örganiş va xaritada körsatiş. A.x. 19-a. örtalarida paydo böldi. 20-a.da esa A.x. kengayib, qad. xalqlarnilg madaniyati, yaşagan joylari töğrisida bayon etuvçi tematik va tipologik xaritalar, boşqa arxeologik, paleoetnografik ma'lumotlarni öz içiga olgan xaritalar paydo böldi. A.x.da arxeologiya yodgorliklarining geografik jihatdan joylanişini aniqlaş va xaritaga tuşiriş bu obyektlarni muhofaza etiş va tadqiq qiliş imkonini beradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АРХЕОЛОГИЯ ХАРИТАГРАФИЯСИ — тарихий харитаграфиянинг махсус тармоғи; археология маълумотлари асосида турли хилдаги тарихий воқеа ва ҳодисаларни графика асосида харитага тушириш. А.х. тузишда: а) археологик маданиятларнинг жойлашувини кўрсатиш; б) археологик маданиятларнинг ва этник гуруҳларнинг ўзаро алоқаси, бир-бирига таъсири ва бир жойдан иккинчи жойга кучишини ўрганиб, харитада белгилаш; в) и.ч. турлари, қ.х. экинлари жойлашган ва тарқалган туманлар, қад. суғорилган ерлар ва ирригация иншоотлари ва б.ни аниқлаб бериш; г) кад. савдо йўлларини, мамлакат ёки халқлар ўртасидаги ижодий алоқаларни ўрганиб, харитага тушириш; д) ўтмишдаги ижтимоий ҳодисаларнинг географик фактлар б-н алоқасини ўрганиш ва харитада кўрсатиш. А.х. 19-а. ўрталарида пайдо бўлди. 20-а.да эса А.х. кенгайиб, қад. халқларнилг маданияти, яшаган жойлари тўғрисида баён этувчи тематик ва типологик хариталар, бошқа археологик, палеоэтнографик маълумотларни ўз ичига олган хариталар пайдо бўлди. А.х.да археология ёдгорликларининг географик жиҳатдан жойланишини аниқлаш ва харитага тушириш бу объектларни муҳофаза этиш ва тадқиқ қилиш имконини беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.