Arximed qonuni
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 669-b. — ziyouz.com
Arximed qonuni - gidrostatika va aerostatikanit asosiy qonuni. Mil. av. 3-a.dya Arximed oçgan. Suyuklik yoki gazga botirilgan har qanday jismga şu jism siqib çiqargan suyuqdik yoki gaz oğirligiga teng gidro-, aerostatik «kötariş kuçi» ta'sir qilişini ifodalaydi. Bu kuç jism sirtiga suyuklik yoki gaz tomonidan ta'sir
qiluvçi bosim kuçlarining teng ta'sir etuvçisi bölib, yuqoriga tik yönaladi. Agar jicmning oğirligi «kötariş kuçi»dan katta bölsa, jism çökadi, kiçik bölsa — çökmaydi, teng bölsa, jism suyuqlik yoki gaz hajmining istalgan joyida böla oladi. Bu qonun bir jinsli bölmagan suyuklik va gazlarga ham taalluqlidir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АРХИМЕД ҚОНУНИ - гидростатика ва аэростатиканит асосий қонуни. Мил. ав. 3-а.дя Архимед очган. Суюклик ёки газга ботирилган ҳар қандай жисмга шу жисм сиқиб чиқарган суюқдик ёки газ оғирлигига тенг гидро-, аэростатик «кўтариш кучи» таъсир қилишини ифодалайди. Бу куч жисм сиртига суюклик ёки газ томонидан таъсир
қилувчи босим кучларининг тенг таъсир этувчиси бўлиб, юқорига тик йўналади. Агар жиcмнинг оғирлиги «кўтариш кучи»дан катта бўлса, жисм чўкади, кичик бўлса — чўкмайди, тенг бўлса, жисм суюқлик ёки газ ҳажмининг исталган жойида бўла олади. Бу қонун бир жинсли бўлмаган суюклик ва газларга ҳам тааллуқлидир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.