Asaka avtomobil zavodi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 679–680-b. — ziyouz.com
Asaka avtomobil zavodi ASAKA AVTOMOBIL ZAVODI, «ÖzDEUavto» kompaniyasi — Özbekiston avtomobil sanoatining yetakçi va tönğiç korxonasi. 3-dning işga tuşirilişi tufayli Özbekiston jahonda öz avtomobil sanoatiga ega bölgan 28 mamlakat qatoridan örin oddi. A.a.z. Andijon viloyatining Asaka ş.da 1994—96 y.larda qurilgan. Avtomobil z-di örta klassdagi dvigateli siğimi 1500 sm3 bölgan «Neksiya», öta kiçik klassdagi yonilği kam sarflovçi, dvigateli siğimi 800 sm3 «Tiko» yengil avtomobillari hamda furgon tipidagi yetti örindiqli, dvigateli siğimi 800 sm3 bölgan «Damas» miniavtobuslarni işlab çiqaradi (avtomobillarning texnik tafsilotlari haqida Avtomobil maqolasiga q.). Uning barça uskuna va jihozlari Koreya, Yaponiya, Germaniya, Şvetsiya, Italiya mamlakatlarida işlab çiqarilgan ilğor avtomatika va texnologiyalardan iborat. «ÖzDEUavto» kompaniyasi yopiq turdagi aksiyadorlik jamiyati. Muassislari: ÖzR hukumati nomidan «Özavtosanoat» uyuşmasi va Koreya Respublikasining «DEU» korporatsiyasi. Aksiyalari hissasi 50% ga 50% bölib, investitsiyalarning umumiy hajmi 650 mln. AQŞ dollariga teng. Kompaniyani tuziş töğrisidagi Ta'sis şartnomasi 1992 y. 29 avg.da imzolangan, z-d qurilişi esa 1994 y. boşlarida boşlangan. «Damas» miniavtobuslari 1996 y. 25 martdan, «Tiko» 1996 y. iyun oyining örtalaridan, «Neksiya» avtomobili esa 1996 y. iyul oyining örtalardan işlab çiqarila boşlandi. 1996 y. 19 iyulda z-dning tantanali oçiliş marosimi bölib ötdi.
Qöşma korxonaning umumiy maydoni hududi 55 ga. Asosiy sexlar yagona binoda joylaşgan. Binoning umumiy maydoni 16 ga ni işğol qiladi. Binoning tepa qismlarida ham avtomat boşqaruvidagi ulkan konveyrlar işlab turadi. Avtomobil yaratişning dastlabki jarayoni asosan bosma (press) sexidan boşlanadi. Jan. Koreyadan keltirilgan metall örami (avtostal)dan şu sexda avtomobil «biçiladi». Buni Yaponiyaning «Komaku» firmasining 500, 800, 1000 t li presslari bajaradi. Maşinalar konveyrlari payvandlaş sexiga ötadi. Bu sexda işni asosan Şvetsiyadan keltirilgan robotlar bajaradi. Robotlarni bir neça işçi kompyuter orqali boşqaradi. Maşinalar böyaş sexiga tuşib, böyalib çiqadi, söng yiğuv sexiga ötadi. Bu sexda maşina detallari joy-joyiga qöyiladi. Tayyor bölgan avtomobillar sinalib, z-d eşigidan çiqariladi. 3-d kuniga 200 «Neksiya», 120 «Tiko», 60 «Damas» rusumli avtomaşinalar işlab çiqarişga möljallangan. Korxonadan 2000 y. oktyabr oyiga qadar 216659 avtomobil, jumladan 103535 «Neksiya», 63322 «Tiko», 49802 «Damas» işlab çiqarildi. 1999 y. 15 mingga yaqin avtomobil eksport qilindi. Korxonada 7000 dan ortiq kişi işlaydi, şundan 3700 dan ziyodi bevosita i.ç.da band, 3400 dan ortiği sotuv va avtoxizmat tizimlarida işlaydi (2000).
Toşkent ş.da avtomobillarni sotiş va sotuvdan keyin xizmat körsatiş vakolatxonasi faoliyat körsatadi. Moskva, Sankt-Peterburg, Qozon, Yekaterinburg, Tyumen, Novosibirsk, Minsk, Bişkek, Çimkent, Krasnodar kabi şaharlarda mintaqaviy vakolatxonalari va şö'ba korxonalari oçilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АСАКА АВТОМОБИЛЬ ЗАВОДИ, «ЎзДЭУавто» компанияси — Ўзбекистон автомобиль саноатининг етакчи ва тўнғич корхонаси. 3-днинг ишга туширилиши туфайли Ўзбекистон жаҳонда ўз автомобиль саноатига эга бўлган 28 мамлакат қаторидан ўрин одди. А.а.з. Андижон вилоятининг Асака ш.да 1994—96 й.ларда қурилган. Автомобиль з-ди ўрта классдаги двигатели сиғими 1500 см3 бўлган «Нексия», ўта кичик классдаги ёнилғи кам сарфловчи, двигатели сиғими 800 см3 «Тико» енгил автомобиллари ҳамда фургон типидаги етти ўриндиқли, двигатели сиғими 800 см3 бўлган «Дамас» миниавтобусларни ишлаб чиқаради (автомобилларнинг техник тафсилотлари ҳақида Автомобиль мақоласига қ.). Унинг барча ускуна ва жиҳозлари Корея, Япония, Германия, Швеция, Италия мамлакатларида ишлаб чиқарилган илғор автоматика ва технологиялардан иборат. «ЎзДЭУавто» компанияси ёпиқ турдаги акциядорлик жамияти. Муассислари: ЎзР ҳукумати номидан «Ўзавтосаноат» уюшмаси ва Корея Республикасининг «ДЭУ» корпорацияси. Акциялари ҳиссаси 50% га 50% бўлиб, инвестицияларнинг умумий ҳажми 650 млн. АҚШ долларига тенг. Компанияни тузиш тўғрисидаги Таъсис шартномаси 1992 й. 29 авг.да имзоланган, з-д қурилиши эса 1994 й. бошларида бошланган. «Дамас» миниавтобуслари 1996 й. 25 мартдан, «Тико» 1996 й. июнь ойининг ўрталаридан, «Нексия» автомобили эса 1996 й. июль ойининг ўрталардан ишлаб чиқарила бошланди. 1996 й. 19 июлда з-днинг тантанали очилиш маросими бўлиб ўтди.
Қўшма корхонанинг умумий майдони ҳудуди 55 га. Асосий цехлар ягона бинода жойлашган. Бинонинг умумий майдони 16 га ни ишғол қилади. Бинонинг тепа қисмларида ҳам автомат бошқарувидаги улкан конвейрлар ишлаб туради. Автомобиль яратишнинг дастлабки жараёни асосан босма (пресс) цехидан бошланади. Жан. Кореядан келтирилган металл ўрами (автостал)дан шу цехда автомобиль «бичилади». Буни Япониянинг «Комаку» фирмасининг 500, 800, 1000 т ли пресслари бажаради. Машиналар конвейрлари пайвандлаш цехига ўтади. Бу цехда ишни асосан Швециядан келтирилган роботлар бажаради. Роботларни бир неча ишчи компьютер орқали бошқаради. Машиналар бўяш цехига тушиб, бўялиб чиқади, сўнг йиғув цехига ўтади. Бу цехда машина деталлари жой-жойига қўйилади. Тайёр бўлган автомобиллар синалиб, з-д эшигидан чиқарилади. 3-д кунига 200 «Нексия», 120 «Тико», 60 «Дамас» русумли автомашиналар ишлаб чиқаришга мўлжалланган. Корхонадан 2000 й. октябрь ойига қадар 216659 автомобиль, жумладан 103535 «Нексия», 63322 «Тико», 49802 «Дамас» ишлаб чиқарилди. 1999 й. 15 мингга яқин автомобиль экспорт қилинди. Корхонада 7000 дан ортиқ киши ишлайди, шундан 3700 дан зиёди бевосита и.ч.да банд, 3400 дан ортиғи сотув ва автохизмат тизимларида ишлайди (2000).
Тошкент ш.да автомобилларни сотиш ва сотувдан кейин хизмат кўрсатиш ваколатхонаси фаолият кўрсатади. Москва, Санкт-Петербург, Қозон, Екатеринбург, Тюмень, Новосибирск, Минск, Бишкек, Чимкент, Краснодар каби шаҳарларда минтақавий ваколатхоналари ва шўъба корхоналари очилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.