Asalari zahari

Asalari zahari ASALARI ZAHARI, apitoksin (lot. apis — asalari, yun. toxikon — za-har) — işçi asalarilar tanasidagi ipsimon bezlari ajratadigan ötkir hidli aççiq, oç sariq, şaffof suyuqlik. A.z. tarkibida biol. faol moddalar, fermentlar, erkin aminokislotalar, çumoli, xlorid, ortofosfat kislotalari, gistamin, xolin, triptofan, oltingugurt, magniy fosfat va b. moddalar bor. A.z. tarkibidagi ta'sir qiluvçi moddalar gistamin glikozidi, lipidlar, hayvonot saponinlariga yaqin turadigan moddalardan iborat. Ziçligi 1,313. Suvdatez, çumoli kislotada va 60°li spirtda sekin eriydi. Asalari çaqqanda 0,2—0,3 mg zahar ajratadi. Asalari çaqqan joyda qattiq oğriq va şiş paydo böladi. Asalari çaqqan joyga darhol validol eritmasi yoki sarimsoq kesib surtilsa, oğriq qoladi, şiş paydo bölmaydi. A.z.dan tibbiyotda radikulit va bod kasalliklarini davolaşda foydalaniladi. Bunda organizm bevosita asalarilarga çaktiriladi yoki tarkibida A.z. bölgan dorilar qöllaniladi. Bu preparatlardan bronxial astma, gipertoniya kasalliklarini davolaşda ham foydalaniş mumkin. Bod va radikulitni davolaşda tarkibida A.z. bölgan virapin (1 g virapinda 0,15 mg A.z. böladi) surtma holida qöllaniladi. Tarkibida A.z. bor dorilardan qon tomirlarini kengaytiriş va moddalar almaşinuvini yaxşilaşda foydalaniladi.