Asfiksiya
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 735-b. — ziyouz.com
Asfiksiya (yun. a — inkor qöşimçasi va sphyxia — puls), böğilib qoliş — organizmda kislorod yetişmay karbonat angidrid köpayib ketişi natijasida paydo böladigan kasallik holati. A.ga nafas yöllarining içki yoki taşqi tomondan tösilib qolişi (mas, bögma kasalligida kekirdak va bronxlarga şilimşiq tiqilib qolganda, nafas yöllarida yot jismlar, qusuq massasi turib qolganida tomoq böğilganida), nafas muskullarining falajlanişi yoki uzoq vaqt tortişib qolişi sabab böladi. A.da nafas yöllari ötkazuvçanligining buzilişi natijasida zararlangan kişining yuzi kökarib, ba'zan töq zangori yoki qoramtir tusga kiradi. Avvaliga es-huşi joyida bölib, nafas yöllari ötkazuvçanligini tiklaşga urinadi: qattiq yötaladi, oğir ahvoldan qutulişga harakat qiladi, bora-bora huşini yöqotadi va h.k. A.ning dastlabki alomatlari paydo bölganda darhol tez tibbiy yordam çaqiriş kerak.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АСФИКСИЯ (юн. а — инкор қўшимчаси ва sphyxia — пульс), бўғилиб қолиш — организмда кислород етишмай карбонат ангидрид кўпайиб кетиши натижасида пайдо бўладиган касаллик ҳолати. А.га нафас йўлларининг ички ёки ташқи томондан тўсилиб қолиши (мас, бўгма касаллигида кекирдак ва бронхларга шилимшиқ тиқилиб қолганда, нафас йўлларида ёт жисмлар, қусуқ массаси туриб қолганида томоқ бўғилганида), нафас мускулларининг фалажланиши ёки узоқ вақт тортишиб қолиши сабаб бўлади. А.да нафас йўллари ўтказувчанлигининг бузилиши натижасида зарарланган кишининг юзи кўкариб, баъзан тўқ зангори ёки қорамтир тусга киради. Аввалига эс-ҳуши жойида бўлиб, нафас йўллари ўтказувчанлигини тиклашга уринади: қаттиқ йўталади, оғир аҳволдан қутулишга ҳаракат қилади, бора-бора ҳушини йўқотади ва ҳ.к. А.нинг дастлабки аломатлари пайдо бўлганда дарҳол тез тиббий ёрдам чақириш керак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.