Aşina Xelu
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 830–831-b. — ziyouz.com
Aşina Xelu (7-a.) - Ğarbiy turk xoqonligi xoqonlaridan biri. 645 y. Tan sulolasi Yaoçi tumani (hoz. Xitoydagi Urumçi ş.ning şim.-şarqidagi Fukan uyezdi)da A. X. boşçiligida noiblik barpo etgan. Xitoy imperatori Li Şimin şu yöl b-n turkiy qavmlarga öz ta'sirini ötkazib, ularning mulklarini egallab olmoqçi bölgan. Biroq 651 y. A. X. katta kuç töplab Tan imperiyasi yerlariga hujum qilgan. Bunga javoban Xitoy A. X.ga qarşi jazo qöşini jönatgan. Köp yillik janglardan sönggina Xitoy turkiylarni yenga olgan. A. X.ni hiyla b-n Çoçga boşlab keltirib, asir olganlar va Tan qöşinlari qömondoni qöliga topşirganlar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АШИНА ХЭЛУ (7-а.) - Ғарбий турк хоқонлиги хоқонларидан бири. 645 й. Тан сулоласи Яочи тумани (ҳоз. Хитойдаги Урумчи ш.нинг шим.-шарқидаги Фукан уезди)да А. X. бошчилигида ноиблик барпо этган. Хитой императори Ли Шимин шу йўл б-н туркий қавмларга ўз таъсирини ўтказиб, уларнинг мулкларини эгаллаб олмоқчи бўлган. Бироқ 651 й. А. X. катта куч тўплаб Тан империяси ерларига ҳужум қилган. Бунга жавобан Хитой А. Х.га қарши жазо қўшини жўнатган. Кўп йиллик жанглардан сўнггина Хитой туркийларни енга олган. А. Х.ни ҳийла б-н Чочга бошлаб келтириб, асир олганлар ва Тан қўшинлари қўмондони қўлига топширганлар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.