Aşuro
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 835–836-b. — ziyouz.com
Aşuro (arab.— ön kunlik) — 1) Muhammad (sav) Madinaga köçib ötganlaridan söng dastlabki paytda, muharram oyi 10-kunida tutilgan röza. Keyinroq ramazon oyida röza tutiş belgilangaç, A. rözasini tutiş ixtiyoriy deb e'lon etilgan; 2) şialarda xalifa Alining öğli Husaynning Karbalo yonidagi jangda halok bölganligi xotirasiga bağişlab muharram oyining dastlabki ön kunligida ötkaziladigan motam marosimlari.
Eron va Iroqda A. kuni masjid va Madrasa hovlilarida, takyaxona va husayniyaxonalarda imom Husayn va safdoşlari çekkan azob-uqubatlar haqidagi qissalar jamoat orasida öqiladi. Köçalarda şialar yuriş qilib, motam tuğlari va şiorlarini kötarib: «Şoh Husayn, voh Husayn» sözlarini takrorlab, nola çekişadi. Ayrimlari kökraklariga töxtovsiz muşt urib, zanjir va xanjarlar b-n badanlarini tilkalaydilar.
A. kunida islom mamlakatlaridan minglab şialar Karbalo ş.ga yiğilişib, imom Husayn va safdoşlari qabrini ziyorat etişadi. Sunniylarda A. kuni odatdagi diniy ma'rakalardek ötadi, ayrim joylarda «aşur oşi» ulaşiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АШУРО (араб.— ўн кунлик) — 1) Муҳаммад (сав) Мадинага кўчиб ўтганларидан сўнг дастлабки пайтда, муҳаррам ойи 10-кунида тутилган рўза. Кейинроқ рамазон ойида рўза тутиш белгилангач, А. рўзасини тутиш ихтиёрий деб эълон этилган; 2) шиаларда халифа Алининг ўғли Ҳусайннинг Карбало ёнидаги жангда ҳалок бўлганлиги хотирасига бағишлаб муҳаррам ойининг дастлабки ўн кунлигида ўтказиладиган мотам маросимлари.
Эрон ва Ироқда А. куни масжид ва Мадраса ҳовлиларида, такяхона ва ҳусайнияхоналарда имом Ҳусайн ва сафдошлари чеккан азоб-уқубатлар ҳақидаги қиссалар жамоат орасида ўқилади. Кўчаларда шиалар юриш қилиб, мотам туғлари ва шиорларини кўтариб: «Шоҳ Ҳусайн, воҳ Ҳусайн» сўзларини такрорлаб, нола чекишади. Айримлари кўкракларига тўхтовсиз мушт уриб, занжир ва ханжарлар б-н баданларини тилкалайдилар.
А. кунида ислом мамлакатларидан минглаб шиалар Карбало ш.га йиғилишиб, имом Ҳусайн ва сафдошлари қабрини зиёрат этишади. Суннийларда А. куни одатдаги диний маъракалардек ўтади, айрим жойларда «ашур оши» улашилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.