Aşxobod zilzilasi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 837-b. — ziyouz.com
Aşxobod zilzilasi - 1948 y. 6 okt. mahalliy vaqt b-n keçasi soat I dan 12 min. ötganda bölgan kuçli zilzila. Zilzila epitsentri Aşxobod ş.dan jan.-ğarbda, Quruğovdonda, 10— 15 km çuqurlikda joylaşgan. Zilzila kuçi (M-7,0) epitsentrda 10 ballgaça yetdi. 1000 km2 ga yaqin maydon 9 ball kuç b-n silkindi. Zilzilaning epitsentral zonasi (37,8° ş.k. va 58,6° şq.u.) Buzmayin — Aşxobod — Quruğovdon çiziği böylab Kopetdoğ toğlarining şim. etagida şim.-ğarbdan jan.-şarqqa yönalgan. Zilzila natijasida Aşxobod va uning atrofidagi qişloqlar vayron böldi. Köp yerlarda yoriqlar, qum aralaş butana suv fontanlari vujudga keldi, toğlarda köçkilar sodir böldi, yer osti suvlarining miqdori özgardi. Yerning ustki qatlami vertikal yönalişda siljidi. Aşxoboddan ğarbda yer 33 sm kötarildi, şarqda esa 22 sm çökdi. Aşxobod şu kötarilgan va çökkan zonalarning tutaşgan yerida joylaşgan bölganligi uçun bu yerda yer 70 sm dan 178 sm gaça gorizontal yönalişda siljidi. Zilzila vaqtida vertikal (tik) silkinişlar bölsa ham, lekin asosiy falokat jan.- şarqdan şim.-ğarbga yönalgan gorizontal tebranişlar natijasida röy berdi. Asosiy zilziladan söng bir neça oy mobaynida qayta silkinişlar (afterşok) davom etdi. Aşxobod zilziladan söng qayta tiklandi va zamonaviy, obod şaharlardan biriga aylandi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АШХОБОД ЗИЛЗИЛАСИ - 1948 й. 6 окт. маҳаллий вақт б-н кечаси соат I дан 12 мин. ўтганда бўлган кучли зилзила. Зилзила эпицентри Ашхобод ш.дан жан.-ғарбда, Қуруғовдонда, 10— 15 км чуқурликда жойлашган. Зилзила кучи (М-7,0) эпицентрда 10 баллгача етди. 1000 км2 га яқин майдон 9 балл куч б-н силкинди. Зилзиланинг эпицентрал зонаси (37,8° ш.к. ва 58,6° шқ.у.) Бузмайин — Ашхобод — Қуруғовдон чизиғи бўйлаб Копетдоғ тоғларининг шим. этагида шим.-ғарбдан жан.-шарққа йўналган. Зилзила натижасида Ашхобод ва унинг атрофидаги қишлоқлар вайрон бўлди. Кўп ерларда ёриқлар, қум аралаш бутана сув фонтанлари вужудга келди, тоғларда кўчкилар содир бўлди, ер ости сувларининг миқдори ўзгарди. Ернинг устки қатлами вертикал йўналишда силжиди. Ашхободдан ғарбда ер 33 см кўтарилди, шарқда эса 22 см чўкди. Ашхобод шу кўтарилган ва чўккан зоналарнинг туташган ерида жойлашган бўлганлиги учун бу ерда ер 70 см дан 178 см гача горизонтал йўналишда силжиди. Зилзила вақтида вертикал (тик) силкинишлар бўлса ҳам, лекин асосий фалокат жан.- шарқдан шим.-ғарбга йўналган горизонтал тебранишлар натижасида рўй берди. Асосий зилзиладан сўнг бир неча ой мобайнида қайта силкинишлар (афтершок) давом этди. Ашхобод зилзиладан сўнг қайта тикланди ва замонавий, обод шаҳарлардан бирига айланди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.