Asinxron elektr maşina
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 694–695-b. — ziyouz.com
Asinxron elektr maşina - rotorining aylaniş çastotasi statorining magnit maydoni aylaniş çastotasiga mos kelmaydigan özgaruvçan tok elektr maşinasi. Asosiy qismlari: staninaga örnatilgan pölat özak va özakka öralgan çulğamlardan iborat stator hamda öqqa örnatilgan va ariqçalariga çulğamlar joylaştirilgan pölat özakdan iborat rotor. Rotor özagi ham, stator özagi ham pölat plastinalardan yiğiladi. Çulğamlarning bir-biriga özaro ulanişi va manbadan tok b-n ta'minlanişi usuliga köra stator bir, ikki, uç va köp fazali qilib tayyorlanişi mumkin. Uç va köp fazali çulğamlar özaro yulduzça, uçburçak va köpburçak şaklida ulanadi. Çulğamlarining tayyorlanişiga köra, rotor qisqa tutaştirilgan va fazarotorli xillarga bölinadi. Stator b-n rotor orasidagi havo tirqişi iloji boriça kiçik (0,025 mm gaça) qilinadi. A. e. m. rotorining aylaniş çastotasi stator magnit maydonining aylaniş çastotasiga boğliq böladi va iste'mol qilinadigan tok çastotasi hamda maşinaning juft qutblar soni b-n aniqlanadi. Sirpaniş (siljiş) qiymatiga qarab, A. e. m.ni asinxron elektr dvigatel va asinxron generator sifatida işlatiş mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АСИНХРОН ЭЛЕКТР МАШИНА - роторининг айланиш частотаси статорининг магнит майдони айланиш частотасига мос келмайдиган ўзгарувчан ток электр машинаси. Асосий қисмлари: станинага ўрнатилган пўлат ўзак ва ўзакка ўралган чулғамлардан иборат статор ҳамда ўққа ўрнатилган ва ариқчаларига чулғамлар жойлаштирилган пўлат ўзакдан иборат ротор. Ротор ўзаги ҳам, статор ўзаги ҳам пўлат пластиналардан йиғилади. Чулғамларнинг бир-бирига ўзаро уланиши ва манбадан ток б-н таъминланиши усулига кўра статор бир, икки, уч ва кўп фазали қилиб тайёрланиши мумкин. Уч ва кўп фазали чулғамлар ўзаро юлдузча, учбурчак ва кўпбурчак шаклида уланади. Чулғамларининг тайёрланишига кўра, ротор қисқа туташтирилган ва фазароторли хилларга бўлинади. Статор б-н ротор орасидаги ҳаво тирқиши иложи борича кичик (0,025 мм гача) қилинади. А. э. м. роторининг айланиш частотаси статор магнит майдонининг айланиш частотасига боғлиқ бўлади ва истеъмол қилинадиган ток частотаси ҳамда машинанинг жуфт қутблар сони б-н аниқланади. Сирпаниш (силжиш) қийматига қараб, А. э. м.ни асинхрон электр двигатель ва асинхрон генератор сифатида ишлатиш мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.