Askaridoz
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 697-b. — ziyouz.com
Askaridoz — tögarak çuvalçanglar (askaridalar) keltirib çiqaradigan gijja kasalligi. Askaridalar ança yirik bölib, odamning ingiçka içagida parazitlik qiladi. Bolalarda köproq uçraydi. Bemor A. tarqatuvçi manba hisoblanadi. Kasallik askarida tuxumlari b-n ifloslangan sabzavotlar, qaynatilmagan suv, kir qöl orqali yuqadi. Kasallikning ilk davri köpinça umumiy alomatlar b-n keçadi: darmonsizlik, yötal, harorat kötarilişi, eşak-yem toşişi mumkin. Keyinçalik boş aylanişi, boş oğriği, me'da-içak faoliyatining buzilişi (köngil aynişi, qusiş, köp sölak oqişi), öta toliquvçanlik, keçasi qörqiş alomatlari namoyon böladi; bolalar uyquda tişini ğijirlatadi, ularda kamqonlik, asabiylaşiş va b. kuzatiladi. Askaridalarning öt yoki me'da-içak yöllariga kirişi natijasida yiringli xoletsistit, jigar abssessi, peritonit, sepsis, ötkir pankreatit, appenditsit, içak tutilişi va b. asoratlar yuzaga kelişi mumkin. A.ga vraç nazorati ostida davo qilinadi. Kasallikning oldini olişda ozodalik va sariştalikka amal qiliş lozim.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АСКАРИДОЗ — тўгарак чувалчанглар (аскаридалар) келтириб чиқарадиган гижжа касаллиги. Аскаридалар анча йирик бўлиб, одамнинг ингичка ичагида паразитлик қилади. Болаларда кўпроқ учрайди. Бемор А. тарқатувчи манба ҳисобланади. Касаллик аскарида тухумлари б-н ифлосланган сабзавотлар, қайнатилмаган сув, кир қўл орқали юқади. Касалликнинг илк даври кўпинча умумий аломатлар б-н кечади: дармонсизлик, йўтал, ҳарорат кўтарилиши, эшак-ем тошиши мумкин. Кейинчалик бош айланиши, бош оғриғи, меъда-ичак фаолиятининг бузилиши (кўнгил айниши, қусиш, кўп сўлак оқиши), ўта толиқувчанлик, кечаси қўрқиш аломатлари намоён бўлади; болалар уйқуда тишини ғижирлатади, уларда камқонлик, асабийлашиш ва б. кузатилади. Аскаридаларнинг ўт ёки меъда-ичак йўлларига кириши натижасида йирингли холецистит, жигар абсцесси, перитонит, сепсис, ўткир панкреатит, аппендицит, ичак тутилиши ва б. асоратлар юзага келиши мумкин. А.га врач назорати остида даво қилинади. Касалликнинг олдини олишда озодалик ва саришталикка амал қилиш лозим.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.