Asl metallar probasi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 700-b. — ziyouz.com
Asl metallar probasi (lot probo — sinab köriş, baholaş) — işlanadigan va tanga zarb qilinadigan qotişma tarkibidagi sof oltin, kumuş, platina va b. qimmatbaho metallar miqdorini ifodalaydigan mezon. Köpçilik mamlakatlarda A. m. p. metrik tizim böyiça 1000 g qotişma tarkibidagi nodir metallning grammlar miqdori b-n ifodalanadi. Odatda asl metallar yumşoqroq bölib, bu metallarga legirlovçi metallar (mis, rux, nikel va h. k.) qöşilmasa, ulardan tayyorlangan buyumlar puxta bölmaydi. Ilgari (1917 y.gaça)Özbekistonda proba tizimi 96 misqoldan (har misqol 4,25 g) iborat qadoqqa (409 g ga) asoslangan. Unda eng yuqori darajadagi A. m. p. 96 ga teng edi. Hozir Özbekistonda oltin buyumlar uçun 375, 500, 583, 750, 958 probalar, kumuş buyumlar uçun 800, 875, 916, 960 probalar, platina buyumlar uçun 950 proba, palladiy buyumlar uçun 850 proba mavjud. Özbekistonda asl metallardan yasalgan buyumlarning qonunlaştirilgan probalarga muvofiq kelişini Özbekiston Moliya vazirligi nazorat qilib boradi. Buyum probasini tasdiqlaş uçun unga davlat tamğasi urib kafolatlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АСЛ МЕТАЛЛАР ПРОБАСИ (лот probo — синаб кўриш, баҳолаш) — ишланадиган ва танга зарб қилинадиган қотишма таркибидаги соф олтин, кумуш, платина ва б. қимматбаҳо металлар миқдорини ифодалайдиган мезон. Кўпчилик мамлакатларда А. м. п. метрик тизим бўйича 1000 г қотишма таркибидаги нодир металлнинг граммлар миқдори б-н ифодаланади. Одатда асл металлар юмшоқроқ бўлиб, бу металларга легирловчи металлар (мис, рух, никель ва ҳ. к.) қўшилмаса, улардан тайёрланган буюмлар пухта бўлмайди. Илгари (1917 й.гача)Ўзбекистонда проба тизими 96 мисқолдан (ҳар мисқол 4,25 г) иборат қадоққа (409 г га) асосланган. Унда энг юқори даражадаги А. м. п. 96 га тенг эди. Ҳозир Ўзбекистонда олтин буюмлар учун 375, 500, 583, 750, 958 пробалар, кумуш буюмлар учун 800, 875, 916, 960 пробалар, платина буюмлар учун 950 проба, палладий буюмлар учун 850 проба мавжуд. Ўзбекистонда асл металлардан ясалган буюмларнинг қонунлаштирилган пробаларга мувофиқ келишини Ўзбекистон Молия вазирлиги назорат қилиб боради. Буюм пробасини тасдиқлаш учун унга давлат тамғаси уриб кафолатланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.