Asos
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 701-b. — ziyouz.com
Asos — mantiqiy tafakkörning muhim şakli hisoblangan xulosa çiqarişning tarkibiy qismlaridan biri. Çinligi amaliyotda tekşirilgan va isbotlangan ma'lum fikrni ifodalaydi. Undan noma'lum fikrni — xulosani keltirib çiqariş uçun foydalaniladi. Induktiv xulosa çiqarişda A. miqdori çegaralanmagan bölib, tayin bilimlarni ifodalaydi va umumiy xulosa keltirib çiqariş uçun xizmat qiladi. Deduktiv xulosa çiqarişda, aksinça A. sifatida umumiy bilimlardan foydalaniladi va ular tayin bilimlar haqida xulosa çiqarişga xizmat qiladi. Deduktiv xulosa çiqarişda A.ning miqdori çegaralangan böladi. Mantiqiy tafakkurning isbotlaş şaklida esa A. dalil, argument şaklida keladi va isbotlanişi lozim bölgan tezisni asoslaş uçun keltiriladi. A.ning çinligi xulosa yoki tezisning çin bölişi uçun muhim şartlardan biridir, lekin bundan taşqari hukmlar bir-biri b-n töğri boğlangan va tartib b-n keltirilgan bölişi lozim. Aks holda töğri A.dan notöğri xulosa çiqişi mumkin.
Umuman ilmda, turmuşda, har qanday munozara va muhokamada, biror fikrni isbotlaş yoki biror xulosaga keliş uçun foydalaniladigan fikr A. deb yuritiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АСОС — мантиқий тафаккўрнинг муҳим шакли ҳисобланган хулоса чиқаришнинг таркибий қисмларидан бири. Чинлиги амалиётда текширилган ва исботланган маълум фикрни ифодалайди. Ундан номаълум фикрни — хулосани келтириб чиқариш учун фойдаланилади. Индуктив хулоса чиқаришда А. миқдори чегараланмаган бўлиб, тайин билимларни ифодалайди ва умумий хулоса келтириб чиқариш учун хизмат қилади. Дедуктив хулоса чиқаришда, аксинча А. сифатида умумий билимлардан фойдаланилади ва улар тайин билимлар ҳақида хулоса чиқаришга хизмат қилади. Дедуктив хулоса чиқаришда А.нинг миқдори чегараланган бўлади. Мантиқий тафаккурнинг исботлаш шаклида эса А. далил, аргумент шаклида келади ва исботланиши лозим бўлган тезисни асослаш учун келтирилади. А.нинг чинлиги хулоса ёки тезиснинг чин бўлиши учун муҳим шартлардан биридир, лекин бундан ташқари ҳукмлар бир-бири б-н тўғри боғланган ва тартиб б-н келтирилган бўлиши лозим. Акс ҳолда тўғри А.дан нотўғри хулоса чиқиши мумкин.
Умуман илмда, турмушда, ҳар қандай мунозара ва муҳокамада, бирор фикрни исботлаш ёки бирор хулосага келиш учун фойдаланиладиган фикр А. деб юритилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.