Assidiyalar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 735-b. — ziyouz.com
Assidiyalar (Ascidia) — qobiqlilar kenja tipining sinfi. Uz. 0,1 mm dan 30 sm gaça, yakka yoki koloniya bölib yaşaydi. Xaltasimon tanasi qalin qobiq (tunika)ga öralgan, ustki tomonida oğiz teşigi va kloaka sifoni joylaşgan, ostki tomoni b-n suv tubiga yopişgan. Halqumi devorida joylaşgan juda köp jabra yoriqlari jabra oldi böşliğiga oçiladi. Bu böşliqqa jinsiy yöllar, kloakaga orqa içak oçiladi. Ikkilamçi tana böşliği halqum devoridan hosil bölgan bir juft nay — perikard va epikarddan iborat. Voyaga yetgan A.da xorda, nevrotsel kabi xordalilar uçun xos bölgan belgilar bölmaydi, lekin liçinkasida bu organlar rivojlangan. Jinsiy va jinssiz yöl b-n köpayadi. Liçinkasi erkin yaşaydi. A.ga bir neça turkum, 100 uruğ va 2000 ga yaqin tur kiradi. Deyarli hamma dengizlarga tarqalgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АСЦИДИЯЛАР (Ascidia) — қобиқлилар кенжа типининг синфи. Уз. 0,1 мм дан 30 см гача, якка ёки колония бўлиб яшайди. Халтасимон танаси қалин қобиқ (туника)га ўралган, устки томонида оғиз тешиги ва клоака сифони жойлашган, остки томони б-н сув тубига ёпишган. Ҳалқуми деворида жойлашган жуда кўп жабра ёриқлари жабра олди бўшлиғига очилади. Бу бўшлиққа жинсий йўллар, клоакага орқа ичак очилади. Иккиламчи тана бўшлиғи ҳалқум деворидан ҳосил бўлган бир жуфт най — перикард ва эпикарддан иборат. Вояга етган А.да хорда, невроцель каби хордалилар учун хос бўлган белгилар бўлмайди, лекин личинкасида бу органлар ривожланган. Жинсий ва жинссиз йўл б-н кўпаяди. Личинкаси эркин яшайди. А.га бир неча туркум, 100 уруғ ва 2000 га яқин тур киради. Деярли ҳамма денгизларга тарқалган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.