Asso
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 708-b. — ziyouz.com
Asso — Turfon vodiysi (hoz. XXR hududi)dagi qad. şahar xarobalaridan biri; rus sayyohlari G. Ye. Grumm-Grjimaylo va D. A. Klemenslarning körsatişiça, A. daryo sohilida joylaşgan, keyinçalik şaharning köp qismi qum ostida qolib ketgan, faqat şahar ördasining xarobalarigina saqlanib qolgan. U tevarak-atrofi qalin devor b-n öralgan törtburçakli qal'aga öxşaydi. Ördaning asosiy qismi bir neça qavat, tepasi gumbaz şaklida. Ördaning içi (hovlisi)da qurbonlik qilinadigan supaça saqlangan. Uy-imoratlarning quriliş usuli Buxorodagi Varaxşa xarobalariga öxşab ketadi. A. va Turfon vodiysidagi boşqa xarobalar uyğur idiqutparining davriga oid bölib, möğullar hukmronligi davrida ham öz ahamiyatini yöqotmagan. Faqat Çiğatoy xonlarining hukmroiligi davridagina (14— 16-a.lar) Şarqiy Turkiston şaharlari tuşkunlikka uçrab, xarobaga aylandi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АССО — Турфон водийси (ҳоз. ХХР ҳудуди)даги қад. шаҳар харобаларидан бири; рус сайёҳлари Г. Е. Грумм-Гржимайло ва Д. А. Клеменцларнинг кўрсатишича, А. дарё соҳилида жойлашган, кейинчалик шаҳарнинг кўп қисми қум остида қолиб кетган, фақат шаҳар ўрдасининг харобаларигина сақланиб қолган. У теварак-атрофи қалин девор б-н ўралган тўртбурчакли қалъага ўхшайди. Ўрданинг асосий қисми бир неча қават, тепаси гумбаз шаклида. Ўрданинг ичи (ҳовлиси)да қурбонлик қилинадиган супача сақланган. Уй-иморатларнинг қурилиш усули Бухородаги Варахша харобаларига ўхшаб кетади. А. ва Турфон водийсидаги бошқа харобалар уйғур идиқутпарининг даврига оид бўлиб, мўғуллар ҳукмронлиги даврида ҳам ўз аҳамиятини йўқотмаган. Фақат Чиғатой хонларининг ҳукмроилиги давридагина (14— 16-а.лар) Шарқий Туркистон шаҳарлари тушкунликка учраб, харобага айланди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.