Assom
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 708–709-b. — ziyouz.com
Assom — Hindistonning şim. -şarqidagi ştat. Şarqiy Himolay toğlari etagida. Mayd. 78,5 ming km2. Aholisi 22,3 mln. kişi (1991), yarmidan köproğini assomlar, 18% ni bengal lar taşkil etadi. Ma'muriy markazi — Dispur ş. Qadimda va ilk örta asrlarda A. hududi Kamarupa deb atalgan. Angliya —Birma uruşlari (19-a.) natijasida A. Angliyaning Hindistondagi mulklariga qöşib olingan. 1950 y.dan Hindiston Respublikasi ştati. Ştat aholisining 9/10 qismi Brahmaputra va Surma vodiysida, qolganlari toğli viloyatlarda yaşaydi. A. hududining yarmi pasttekislik, qolgan qismi bal. 3826 m gaça bölgan Assom toğlaridan iborat. Tez-tez zilzila bölib turadi. Iqlimi tropik, musson iqlim, sernam. Dunyoda eng köp yoğin tuşadigan joy. Yiliga 12500 mm gaça yoğin yoğadi. Doim yaşil tropik örmonlar va butazorlar bor. A. Hindistonda çoy yetiştiradigan va şoli hamda jut ekişga ixtisoslaşgan mayda dehqon xöjaliklari ölkasidir. Aholining 80% ga yaqini q. x.da işlaydi. A. yer maydonining 15% iga ekin ekiladi. Butun Hin-distonda yetiştiriladigan çoyning yar-miga yaqinini A. beradi. Loviya, şakarqamiş, tamaki, paxta, kunjut, indov va xantal ekiladi. A.ning işlab beruvçi sanoati nisbatan yirik çoy f-kalaridan, faner va yaşik işlab çiqaradigan korxonalar, objuvoz va yoğ korxonalari, Dhubridagi gugurt f-kasidan iborat. Digboy va Naharkatiya Hindistonda neft çiqariladigan muhim r-ndir. Neft qazib oliş va qayta işlaş A. sanoatining asosiy tarmoqlaridan biri. Kömir (Margerita) va ohaktoş qazib çiqariş mahalliy ahamiyatga ega. Brahmaputra vodiysi böylab ötadigan t. y. A.ni Hindistonning boşqa qismlari b-n boğlaydi; Brahmaputradan Dibrugarhgaça kema qatnaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ACCOM — Ҳиндистоннинг шим. -шарқидаги штат. Шарқий Ҳимолай тоғлари этагида. Майд. 78,5 минг км2. Аҳолиси 22,3 млн. киши (1991), ярмидан кўпроғини ассомлар, 18% ни бенгал лар ташкил этади. Маъмурий маркази — Диспур ш. Қадимда ва илк ўрта асрларда А. ҳудуди Камарупа деб аталган. Англия —Бирма урушлари (19-а.) натижасида А. Англиянинг Ҳиндистондаги мулкларига қўшиб олинган. 1950 й.дан Ҳиндистон Республикаси штати. Штат аҳолисининг 9/10 қисми Браҳмапутра ва Сурма водийсида, қолганлари тоғли вилоятларда яшайди. А. ҳудудининг ярми пасттекислик, қолган қисми бал. 3826 м гача бўлган Ассом тоғларидан иборат. Тез-тез зилзила бўлиб туради. Иқлими тропик, муссон иқлим, сернам. Дунёда энг кўп ёғин тушадиган жой. Йилига 12500 мм гача ёғин ёғади. Доим яшил тропик ўрмонлар ва бутазорлар бор. А. Ҳиндистонда чой етиштирадиган ва шоли ҳамда жут экишга ихтисослашган майда деҳқон хўжаликлари ўлкасидир. Аҳолининг 80% га яқини қ. х.да ишлайди. А. ер майдонининг 15% ига экин экилади. Бутун Ҳин-дистонда етиштириладиган чойнинг яр-мига яқинини А. беради. Ловия, шакарқамиш, тамаки, пахта, кунжут, индов ва хантал экилади. А.нинг ишлаб берувчи саноати нисбатан йирик чой ф-каларидан, фанер ва яшик ишлаб чиқарадиган корхоналар, обжувоз ва ёғ корхоналари, Дҳубридаги гугурт ф-касидан иборат. Дигбой ва Наҳаркатия Ҳиндистонда нефть чиқариладиган муҳим р-ндир. Нефть қазиб олиш ва қайта ишлаш А. саноатининг асосий тармоқларидан бири. Кўмир (Маргерита) ва оҳактош қазиб чиқариш маҳаллий аҳамиятга эга. Браҳмапутра водийси бўйлаб ўтадиган т. й. А.ни Ҳиндистоннинг бошқа қисмлари б-н боғлайди; Браҳмапутрадан Дибругарҳгача кема қатнайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.