Astrograf
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 716-b. — ziyouz.com
Astrograf (astro... va ... graf) — osmon yoritqiçlarini fotografik usulda kuzatiş uçun möljallangan teleskop. U köpinça optik öqlari bir-biriga parallel ikki truba: osmon yoritqiçlarini suratga tuşiradigan asosiy va kuzatilayotgan yoritqiçga bölgan yönalişni oddiy köz b-n tekşirib turiş uçun möljallangan vizual trubadan iborat böladi. A. yordamida suratga oliş ba'zan juda uzoq, (bir neça soat) davom etadi: şuning uçun osmon gumbazi b-n birga harakatlanadigan yoritqiçlarni kuzatişni osonlaştiriş maqsadida A. soat mexanizmlariga ega bölgan maxsus parallaktik qurilmalarga örnatiladi. Astrometrik işlarda fokus masofasi 2 m dan kam bölmagan A. qöllaniladi. A.ning fokus masofasi ortgan sari uning yordamida olinadigan fotosuratning masştabi ham kattalaşadi. Özbekiston FA Astronomiya in-tida fokus masofasi 2,0; 3,0 va 3,4 m li A.lar bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АСТРОГРАФ (астро... ва ... граф) — осмон ёритқичларини фотографик усулда кузатиш учун мўлжалланган телескоп. У кўпинча оптик ўқлари бир-бирига параллел икки труба: осмон ёритқичларини суратга туширадиган асосий ва кузатилаётган ёритқичга бўлган йўналишни оддий кўз б-н текшириб туриш учун мўлжалланган визуал трубадан иборат бўлади. А. ёрдамида суратга олиш баъзан жуда узоқ, (бир неча соат) давом этади: шунинг учун осмон гумбази б-н бирга ҳаракатланадиган ёритқичларни кузатишни осонлаштириш мақсадида А. соат механизмларига эга бўлган махсус параллактик қурилмаларга ўрнатилади. Астрометрик ишларда фокус масофаси 2 м дан кам бўлмаган А. қўлланилади. А.нинг фокус масофаси ортган сари унинг ёрдамида олинадиган фотосуратнинг масштаби ҳам катталашади. Ўзбекистон ФА Астрономия ин-тида фокус масофаси 2,0; 3,0 ва 3,4 м ли А.лар бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.