Astrokolorimetriya

Astrokolorimetriya (astro... va lot. color — rang, metron — ölçaş) — har xil ranglarda osmon yoritqiçi yoruğligini ölçaş orqali uning fizik körsatkiçlarini örganiş b-n şuğullanadigan soha. Yoritqiçdan kelayotgan nörni har xil rangli nur körsatkiçlar orqali ötkazib, nur qabul qiluvçi va ölçovçi asboblar yordamida uning intensivligi ölçanadi. Har bir nur qabul qiluvçi asbob öziga xos spektral sezgirlik maksimumida qöllaniladi. Ikki xil rangda yoritqiç nurining intensivliklari, aiiqroği, yulduz kattaliklari ayirmasi uning rang körsatkiçi deyiladi. Rang körsatkiçi yoritqiç spektrida energiyaning taqsimlanişini körsatadi va yoritqiçning t-rasiga boğliq böladi. Past t-radagi yulduzlar qizil, yuqori t-radagilar oq yoki havorang nur soçadi. T-ra b-n rang körsatkiçi orasida boglaniş mavjud. Yoritqiç spektrini tölaroq örganiş maqsadida köp rangli kolorimetrik tizimlar qöllaniladi. Bunda nur qabul qiluvçi asbob sifatida fotoelektron köpaytirgiç qöllaniladi va har xil maxsus tanlangan rangli şişa tösqiçlar işlatiladi. Mas, uç rangli tizim ultrabinafşa (V), kök (V) va sariq (V) nurlarda yulduz kattaligi U — V va V — V rang körsatkiçlarini ölçaşga asoslangan. Olti rangli tizimda qöşimça yaşil (G), qizil (R) va infraqizil (I) yulduz kattaliklari ölçanadi. Kolorimetrik ölçaşlar yoritqiçning rang t-ralarini va samarali nurlaniş rangini (tölqin uzunligini) aniqlaşga imkon beradi.

Isroil Sattorov.