Atavizm
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 739-b. — ziyouz.com
Atavizm (lot. atavus — ajdod) — muayyan törning ayrim organizmlarida uning uzoq ajdodlarida mavjud bölgan, biroq evolyutsiya davomida yöqolib ketgan belgilar paydo bölişi. Otlarda uçta barmoq bölişi, köp emçakli, dumli yoki butun badani jun b-n qoplangan bolalar tuğilişi A.ga misol böladi. A.ning ontogenezda paydo bölişi mazkur belgini yuzaga keltiradigan genlarning tur evolyutsiyasida saqlanib qolganligi, biroq normal rivojlanayotgan organizmda ular ta'sirining yöqolişi b-n boğliq. Juda köp avlodlardan söng törning ayrim organizmlari ontogenezida genlar ta'sirini yöqotib turadigan tösiq yöqolişi tufayli mazkur belgi qaytadan yuzaga çiqişi mumkin. A. törning ajdodini körsatib beradi, şuning uçun Darvin A. hodisasini evolyutsiyaning dalillaridan biri deb isbot etgan. A. ayrim organizmlarda paydo bölişi b-n rudimentlardai farq qiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АТАВИЗМ (лот. atavus — аждод) — муайян тўрнинг айрим организмларида унинг узоқ аждодларида мавжуд бўлган, бироқ эволюция давомида йўқолиб кетган белгилар пайдо бўлиши. Отларда учта бармоқ бўлиши, кўп эмчакли, думли ёки бутун бадани жун б-н қопланган болалар туғилиши А.га мисол бўлади. А.нинг онтогенезда пайдо бўлиши мазкур белгини юзага келтирадиган генларнинг тур эволюциясида сақланиб қолганлиги, бироқ нормал ривожланаётган организмда улар таъсирининг йўқолиши б-н боғлиқ. Жуда кўп авлодлардан сўнг тўрнинг айрим организмлари онтогенезида генлар таъсирини йўқотиб турадиган тўсиқ йўқолиши туфайли мазкур белги қайтадан юзага чиқиши мумкин. А. тўрнинг аждодини кўрсатиб беради, шунинг учун Дарвин А. ҳодисасини эволюциянинг далилларидан бири деб исбот этган. А. айрим организмларда пайдо бўлиши б-н рудиментлардаи фарқ қилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.