Aterinasimonlar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 743-b. — ziyouz.com
Aterinasimonlar A T Ye R I N A S I M O N L A R (Atheriniformes) — suyakli baliklar kenja turkumi. Uz. 4—50 sm. Karpsimonlar va sargansimonlarga qarindoş, jabra pardasi 5—7 nurli, burun teşigi bir juft, orqa suzgiçi 2, qorin suzgiçlari 6 nurli. Tangaçalari yirik, sikloid, ba'zan ktenoid tipida, yon çiziqlari kuçeiz rivojlangan. A. 5 oila, 40 urut va 180 törni öz içiga oladi. Çuçuk, şörlangan va dengiz suvlarida, asosan tropik va subtropik suv havzalarida uçraydi. Tirik tugadigan A.ning anal va jinsiy teşiklari, şuningdek kuyikiş organi tomogida joylaşgan. Tuxum qöyib köpayadigan A. suv tubiga yoki ösimliklarga yirik tuxumlarini qöyadi. Tuxumlardan tez orada baliqçalar çiqadi. Kaliforniya A. (Jeuresthes tenuis) suv kötarilgan paytda tuxumlarini qirğoq yaqinidagi qumga kömib qöyadi, suv qayta kötarilguniça tuxumlardan yoş baliqçalar rivojlanib çiqadi. Qora va Azov dengizlarida Jan. Yevropa aterinasi (Atherina boyeri), Kaspiy va Orol dengizlarida, Uzboy özanidagi köllarda Kaspiy aterinasi (A. boyeri kaspia) tarqalgan. Kaspiy aterinasi mayda, uz. 10 sm gaça, har xil şörlangan (7—36% gaça va undan ham yuqori) suvlarda yaşaydi. Zooplankton b-n oziqlanadi. Ayrim A. ovlanadi yoki akvariumlarda boqiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
А Т Е Р И Н А С И М О Н Л А Р (Atheriniformes) — суякли баликлар кенжа туркуми. Уз. 4—50 см. Карпсимонлар ва саргансимонларга қариндош, жабра пардаси 5—7 нурли, бурун тешиги бир жуфт, орқа сузгичи 2, қорин сузгичлари 6 нурли. Тангачалари йирик, циклоид, баъзан ктеноид типида, ён чизиқлари кучеиз ривожланган. А. 5 оила, 40 урут ва 180 тўрни ўз ичига олади. Чучук, шўрланган ва денгиз сувларида, асосан тропик ва субтропик сув ҳавзаларида учрайди. Тирик тугадиган А.нинг анал ва жинсий тешиклари, шунингдек куйикиш органи томогида жойлашган. Тухум қўйиб кўпаядиган А. сув тубига ёки ўсимликларга йирик тухумларини қўяди. Тухумлардан тез орада балиқчалар чиқади. Калифорния А. (Jeuresthes tenuis) сув кўтарилган пайтда тухумларини қирғоқ яқинидаги қумга кўмиб қўяди, сув қайта кўтарилгунича тухумлардан ёш балиқчалар ривожланиб чиқади. Қора ва Азов денгизларида Жан. Европа атеринаси (Atherina boyeri), Каспий ва Орол денгизларида, Узбой ўзанидаги кўлларда Каспий атеринаси (А. boyeri kaspia) тарқалган. Каспий атеринаси майда, уз. 10 см гача, ҳар хил шўрланган (7—36% гача ва ундан ҳам юқори) сувларда яшайди. Зоопланктон б-н озиқланади. Айрим А. овланади ёки аквариумларда боқилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.