Atmosfera bosimi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 754-b. — ziyouz.com
Atmosfera bosimi - atmosferaning yer sirtidagi barça narsalarga va yer sirtiga körsatadigan gidrostatik bosimi; atmosfera holatini bildiruvçi asosiy belgi. Simobli barometr b-n ölçanadi. A. b. Dina/sm2, mb yoki mm sim. ust., gPa b-n ifodalanadi. Dengiz sathidagi örtaça A. b. yoki normal bosim Ro q 760 mm sim. ust.ga yoki 1013,25 g-Pa ga teng. Balandlikka kötarilgan sari A. b. kamayadi. Pastki qatlamlarda tezroq, yuqori qatlamlarda esa sekinroq kamayadi, dengiz sathidan 6km balandlikda A. b. yer yuzidagi bosimning yarmini taşkil qiladi.
A. b. balandlik b-ngina emas, balki yer yuzining bir nuqtasidan ikkinçi bir nuqgasiga ötganda, şuningdek vaqn utişi b-n ham özgaradi. Natijada yer yuzida bosimi pastlaşgan siklonlar, bosimi yuqorilaşgan antitsiklonlar va tölqinli bosim sohalarini kuzatamiz. Bu sohada havo t-rasi, ziçligi va oqimi özgaradi, şuningdek atmosfera girdoblari hosil böladi va b. Butun yer şarida 5 km balandlikdan boşlab ekvatordan qutb hududlari tomon A. b. kamayib boradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АТМОСФЕРА БОСИМИ - атмосферанинг ер сиртидаги барча нарсаларга ва ер сиртига кўрсатадиган гидростатик босими; атмосфера ҳолатини билдирувчи асосий белги. Симобли барометр б-н ўлчанади. А. б. Дина/см2, мб ёки мм сим. уст., гПа б-н ифодаланади. Денгиз сатҳидаги ўртача А. б. ёки нормал босим Ро қ 760 мм сим. уст.га ёки 1013,25 г-Па га тенг. Баландликка кўтарилган сари А. б. камаяди. Пастки қатламларда тезроқ, юқори қатламларда эса секинроқ камаяди, денгиз сатҳидан 6км баландликда А. б. ер юзидаги босимнинг ярмини ташкил қилади.
А. б. баландлик б-нгина эмас, балки ер юзининг бир нуқтасидан иккинчи бир нуқгасига ўтганда, шунингдек вақn утиши б-н ҳам ўзгаради. Натижада ер юзида босими пастлашган циклонлар, босими юқорилашган антициклонлар ва тўлқинли босим соҳаларини кузатамиз. Бу соҳада ҳаво т-раси, зичлиги ва оқими ўзгаради, шунингдек атмосфера гирдоблари ҳосил бўлади ва б. Бутун ер шарида 5 км баландликдан бошлаб экватордан қутб ҳудудлари томон А. б. камайиб боради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.