Atmosfera dispersiyasi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 754–755-b. — ziyouz.com
Atmosfera dispersiyasi - yoritkiç (yulduzlar) tasvirining spektrlarga ajralişi. Yulduzdan kelayotgan turli tölqin uzunligidagi nurlar Yer atmos-ferasidan ötişi jarayonida turliça burçak ostida sinib tasvirda ranglarga ajraladi va şu sababli yoritqiçning tasviri bir oz çöziqroq bölib çiqadi. Yoritqiçning zenit masofasi ortişi b-n tasvir çöziqligi ham ortadi, binafşa nurlar qizil nurlarga Karaganda köproq singanidan ular hosil qilgan tasvir zenit tomonga surilgan böladi. Natijada yoritqiç tasviri spektrlarga ajraladi. A. d. tufayli, mas, A. sinfga tegişli yulduz b-n K sinfga tegişli yulduz vaziyatlari farqi 45° zenit masofada 0,1 — 0,2 orasida böladi. Koordinatlarni katta aniqlikda ölçaşda A. d. ni hisobga oliş yoki uning ta'sirini kamaytiriş kerak.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АТМОСФЕРА ДИСПЕРСИЯСИ - ёриткич (юлдузлар) тасвирининг спектрларга ажралиши. Юлдуздан келаётган турли тўлқин узунлигидаги нурлар Ер атмос-ферасидан ўтиши жараёнида турлича бурчак остида синиб тасвирда рангларга ажралади ва шу сабабли ёритқичнинг тасвири бир оз чўзиқроқ бўлиб чиқади. Ёритқичнинг зенит масофаси ортиши б-н тасвир чўзиқлиги ҳам ортади, бинафша нурлар қизил нурларга Караганда кўпроқ синганидан улар ҳосил қилган тасвир зенит томонга сурилган бўлади. Натижада ёритқич тасвири спектрларга ажралади. А. д. туфайли, мас, А. синфга тегишли юлдуз б-н К синфга тегишли юлдуз вазиятлари фарқи 45° зенит масофада 0,1 — 0,2 орасида бўлади. Координатларни катта аниқликда ўлчашда А. д. ни ҳисобга олиш ёки унинг таъсирини камайтириш керак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.