Atmosfera ozoni
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 756-b. — ziyouz.com
Atmosfera ozoni - atmosferada kislorodga Quyoşning ultrabinafşa nurlari ta'siridan hosil böladigan gaz. Kislorodning uç atomi birikmasidan iborat. Ultrabinafşa nurlar ta'sirida ikki atomli kislorod molekulasi atomlarga bulinadi. Bu atomlar bölinmay qolgan kislorod molekulasiga qöşilib, uç atomli kislorod, ya'ni ozon hosil böladi. A. o. Kuyoşdan keluvçi, köpgina organizmlar uçun xavfli bulgan ultrabinafşa nurlarni yutadi. A. o. Yer sirtidan to 55 km balandlik-kaça bulgan xavo katlamida uçraydi. Asosiy qismi 20 km b-n 35 km orasidagi balandlikda joylaşgan. Agar atmosferadagi barça ozonlar bir katlamga keltirilganda edi, 1,5 — 4,5 mm qalinlikdagi qatlam hosil bulardi. Özbekiston hududi ustidagi atmosferada ozonning kalinligi yil davomida urta xisobda 1,9 dan 2,7 mm oraliğida özgarib turadi. Atmosferada apr. oyida eng köp, okt. oyida eng kam ozon böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АТМОСФЕРА ОЗОНИ - атмосферада кислородга Қуёшнинг ультрабинафша нурлари таъсиридан ҳосил бўладиган газ. Кислороднинг уч атоми бирикмасидан иборат. Ультрабинафша нурлар таъсирида икки атомли кислород молекуласи атомларга булинади. Бу атомлар бўлинмай қолган кислород молекуласига қўшилиб, уч атомли кислород, яъни озон ҳосил бўлади. А. о. Куёшдан келувчи, кўпгина организмлар учун хавфли булган ультрабинафша нурларни ютади. А. о. Ер сиртидан то 55 км баландлик-кача булган хаво катламида учрайди. Асосий қисми 20 км б-н 35 км орасидаги баландликда жойлашган. Агар атмосферадаги барча озонлар бир катламга келтирилганда эди, 1,5 — 4,5 мм қалинликдаги қатлам ҳосил буларди. Ўзбекистон ҳудуди устидаги атмосферада озоннинг калинлиги йил давомида урта хисобда 1,9 дан 2,7 мм оралиғида ўзгариб туради. Атмосферада апр. ойида энг кўп, окт. ойида энг кам озон бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.