Atmosfera tölqinlari
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 756-b. — ziyouz.com
Atmosfera tölqinlari - ziçligi va harakat tezligi har xil bölgan ikki havo qatlami çegarasida hosil böluvçi va rivojlanuvçi tölqinlar. Harakatdagi havo massalarining tezliklari farqi qança katta, ziçliklari farqi qança kiçik bölsa, A. t. şunça katta böladi. Xillari: 1) Gelmgols tölqinlari — ziçligi va harakat tezligi özaro farq qiladigan ikki havo qatla-mi çegarasida hosil böladigan qisqa tölqinlar; 2) Yerning aylanişida hosil böladigan oğiş kuçi ta'sir qiluvçi siklonli (frontal) tölqinlar; 3) bosim va harakat maydonlarining yirik masştabli özgarişlari natijasida kelib çiquvçi tölqinlar (Rossbi tölqinlari), şuningdek tropopauza, seysmik tölqinlar, atmosferaning kötariliş va pasayiş tölqinlari.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АТМОСФЕРА ТЎЛҚИНЛАРИ - зичлиги ва ҳаракат тезлиги ҳар хил бўлган икки ҳаво қатлами чегарасида ҳосил бўлувчи ва ривожланувчи тўлқинлар. Ҳаракатдаги ҳаво массаларининг тезликлари фарқи қанча катта, зичликлари фарқи қанча кичик бўлса, А. т. шунча катта бўлади. Хиллари: 1) Гельмгольц тўлқинлари — зичлиги ва ҳаракат тезлиги ўзаро фарқ қиладиган икки ҳаво қатла-ми чегарасида ҳосил бўладиган қисқа тўлқинлар; 2) Ернинг айланишида ҳосил бўладиган оғиш кучи таъсир қилувчи циклонли (фронтал) тўлқинлар; 3) босим ва ҳаракат майдонларининг йирик масштабли ўзгаришлари натижасида келиб чиқувчи тўлқинлар (Россби тўлқинлари), шунингдек тропопауза, сейсмик тўлқинлар, атмосферанинг кўтарилиш ва пасайиш тўлқинлари.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.