Atmosferadagi temperatura inversiyasi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 758–759-b. — ziyouz.com
Atmosferadagi temperatura inversiyasi — atmosferaning ma'lum qatlamlarida t-raning balandlikka qarab orta borişi. Pastki çegarasi, qalinligi va inversiya quvvati (t-ralar farqi) b-n ifodalanadi. A. t. i. bulutlarning quyuqlanişiga, atmosferadagi vertikal harakatlarga va b. hodisalarga bevosita katta ta'sir körsatadi. Quyidagi turlarga bölinadi: 1. Radiatsion inversiya; bunda yer sirti kuçli nurlaniş natijasida qattiq soviydi, söngra Yerga yaqin havo qatlamining pastki qismi ham yuqori qismiga qaraganda kuçliroq soviydi va yer sirti yaqinida inversiya hosil böladi. Bunday jarayonlar sutkaning tungi soatlarida kuçli böladi. 2. Yerga yaqin inversiya; bunda iliq havo massasi sovuq sirt ustiga siljiganda uning pastki qismi issiqligining bir qismini yer sirtiga beradi, natijada Yerga yaqin havo qatlamida inversiya hosil böladi (mas, iliq dengiz havosining quruqlik ustida harakatlanişi). 3. Çökiş inversiyasi; bu hodisa erkin atmosferada antitsiklonli ob-havoda köproq kuzatiladi. Bundan taşqari, sovuqhavo b-n iliq havoni ajratuvçi zonada frontal, toğli hududlarda esa orografik inversiya hosil böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АТМОСФЕРАДАГИ ТЕМПЕРАТУРА ИНВЕРСИЯСИ — атмосферанинг маълум қатламларида т-ранинг баландликка қараб орта бориши. Пастки чегараси, қалинлиги ва инверсия қуввати (т-ралар фарқи) б-н ифодаланади. А. т. и. булутларнинг қуюқланишига, атмосферадаги вертикал ҳаракатларга ва б. ҳодисаларга бевосита катта таъсир кўрсатади. Қуйидаги турларга бўлинади: 1. Радиацион инверсия; бунда ер сирти кучли нурланиш натижасида қаттиқ совийди, сўнгра Ерга яқин ҳаво қатламининг пастки қисми ҳам юқори қисмига қараганда кучлироқ совийди ва ер сирти яқинида инверсия ҳосил бўлади. Бундай жараёнлар сутканинг тунги соатларида кучли бўлади. 2. Ерга яқин инверсия; бунда илиқ ҳаво массаси совуқ сирт устига силжиганда унинг пастки қисми иссиқлигининг бир қисмини ер сиртига беради, натижада Ерга яқин ҳаво қатламида инверсия ҳосил бўлади (мас, илиқ денгиз ҳавосининг қуруқлик устида ҳаракатланиши). 3. Чўкиш инверсияси; бу ҳодиса эркин атмосферада антициклонли об-ҳавода кўпроқ кузатилади. Бундан ташқари, совуқҳаво б-н илиқ ҳавони ажратувчи зонада фронтал, тоғли ҳудудларда эса орографик инверсия ҳосил бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.