Atom

Atom ATOM, ION VA MOLEKULALARNING QUTBLANUVÇANLIGI - taşqi elektr maydoni ta'sirida elektronlar buluti, atom yadrosi, molekula va ionlar markazlarining bir-biriga nisbatan siljişi. Umumiy qugblaniş atom qutblaniş ra, elektron qugblaniş re va oriyentatsiya qutblanişi ro yiğindisiga teng: ra — atom yadrosining taşqi maydondagi manfiy qutb tomon siljişi, rz— elektronlar bulutining elektr maydonidagi musbat qutb tomon siljişi, ro — tuğma dipolli molekulalarning maydon qutblari tomon mos tartibda joylaşişi. Qutblaniş natijasida qutblanmagan molekula qutblangan molekulaga aylanadi, tuğma dipolli molekulalarning qutbliligi oşadi. Qutblaniş natijasida vujudga kelgan dipol induksiya dipoli deyiladi. Induksiya dipoli momenti t ta'sir körsatuvçi maydonning kuçlanganligi Ye ga mutanosib: t = aYe, a — qutblanuvçanlik; har qaysi zarraça (molekula, atom)ning qutblanuvçanlik xossasini ifodalaydi. Anionlarda yadroning elektron qavatiga ta'siri kuçsizroq, şu sababli anionlar taşqi elektr maydoni ta'sirida osonroq qutblanadi va ularning zaryadi hamda radiusi qança katta bölsa, şunça oson qutblanadi. Kationlarning qutblaş xossasi ham bor, bu xossa kationning zaryadiga töğri, radiusiga teskari mutanosib.