Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Atom va molekulalar difraksiyasi

    Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 761-b. — ziyouz.com

    Atom va molekulalar difraksiyasi — kristallardan turli azimutal burçaklarda maksimum, minimumlar hosil qilib, atom va molekulalarning soçilişi. A. va m. d. ularning tölqin xususiyatiga ega ekanligini namoyon qyladigan hodisa. De-Broyl tenglamasiga asosan v tezlik b-n harakatlanayotgan atom va molekulalarning tölqin uzunligi teng, bunda: t — atom yoki molekula massasi, h — Plank doimiysi, Ye — energiyasi. Yengil atom va molekulalar (N,, H2, Ne, CO2) ning issiqlik harakati tezligi (Maksvell taqsimoti)ga mos keladigan de-Broyl tölkin uzunligi kristall panjaradagi atomlar orasidagi masofaga taxm. teng, şuning uçun kristallning sirti difraksiya panjarasi böla oladi. Difraksiya hodisasining oddiy nazariyasiga asosan uzunligi X ga teng tölqinlar kristalldan soçilib, v burçak yönalişida maksimal intensivlikka ega bölişi uçun rik q 2rfsin9 şart bajarilişi kerak. Bu yerda p — difraksiya maksimumi tartibi, d — kristall davri, 8 — tuşayotgan nur (atomlar) b-n atom tekisligi orasidagi burçak.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    АТОМ ВА МОЛЕКУЛАЛАР ДИФРАКЦИЯСИ — кристаллардан турли азимутал бурчакларда максимум, минимумлар ҳосил қилиб, атом ва молекулаларнинг сочилиши. А. ва м. д. уларнинг тўлқин хусусиятига эга эканлигини намоён қйладиган ҳодиса. Де-Бройль тенгламасига асосан v тезлик б-н ҳаракатланаётган атом ва молекулаларнинг тўлқин узунлиги тенг, бунда: т — атом ёки молекула массаси, h — Планк доимийси, Е — энергияси. Енгил атом ва молекулалар (Н,, Н2, Ne, СО2) нинг иссиқлик ҳаракати тезлиги (Максвелл тақсимоти)га мос келадиган де-Бройль тўлкин узунлиги кристалл панжарадаги атомлар орасидаги масофага тахм. тенг, шунинг учун кристаллнинг сирти дифракция панжараси бўла олади. Дифракция ҳодисасининг оддий назариясига асосан узунлиги X га тенг тўлқинлар кристаллдан сочилиб, в бурчак йўналишида максимал интенсивликка эга бўлиши учун rik қ 2rfsin9 шарт бажарилиши керак. Бу ерда п — дифракция максимуми тартиби, d — кристалл даври, 8 — тушаётган нур (атомлар) б-н атом текислиги орасидаги бурчак.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.