Atonal musiqa
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 772-b. — ziyouz.com
Atonal musiqa (yun. a - inkor qöşimçasi va tonal — ton) — 20- a. boşlaridan Yevropa mamlakatlarida odat tusiga kirgan tonallik, lad, garmoniya va b.ning öta erkin özgaruvçanligiga asoslanib yaratiladigan musiqa. At. m. konsonans va dissonans kontrasti, modulyatsiyalarni inkor etadi. Ayrim At. m. parçalari sönggi romantiklar va impressionistlar ijodida uçraydi. 20-a. boşida Avstriya kompozitori A. Şyonberg, uning şogirdlari A. Vebern, A. Berg va b. ijodida an'anaviy yevropaça ladtonallik asosidan töla yoki qisman voz keçiş natijasida At. m. yoki R. Koliş (1896 — 1978) tomonidan kiritilgan atonallik tuşunçasi yuzaga kelgan. At. m.ni ma'lum darajada dodekafoniya texnikasi tartiblaştirgan. Undan Özbekiston kompozitorlari kino, telekörsatuv, teatr musiqasi va b.da foydalanmoqdalar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АТОНАЛ МУСИҚА (юн. а - инкор қўшимчаси ва tonal — тон) — 20- а. бошларидан Европа мамлакатларида одат тусига кирган тоналлик, лад, гармония ва б.нинг ўта эркин ўзгарувчанлигига асосланиб яратиладиган мусиқа. Ат. м. консонанс ва диссонанс контрасти, модуляцияларни инкор этади. Айрим Ат. м. парчалари сўнгги романтиклар ва импрессионистлар ижодида учрайди. 20-а. бошида Австрия композитори А. Шёнберг, унинг шогирдлари А. Веберн, А. Берг ва б. ижодида анъанавий европача ладтоналлик асосидан тўла ёки қисман воз кечиш натижасида Ат. м. ёки Р. Колиш (1896 — 1978) томонидан киритилган атоналлик тушунчаси юзага келган. Ат. м.ни маълум даражада додекафония техникаси тартиблаштирган. Ундан Ўзбекистон композиторлари кино, телекўрсатув, театр мусиқаси ва б.да фойдаланмоқдалар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.