Atsetaldegid
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 821-b. — ziyouz.com
Atsetaldegid ATSETALDEGID, sirka aldegid, etanal, CH3CHO —töyingan aldegidlarayan biri. Mol. m. 44,05. Ötkir hidli, rangsiz suyuklik, suvda yaxşi eriydi. Ziçligi 778 kg/m'. Qaynaş t-rasi 20,8°. A. Kuçerov reaksiyasi yordamida, ya'ni atsetilenni simob tuzlari iştirokida gidratlaş yoki vino spirtini oksidlaş nuli b-n olinadi. A. aldegidlarga xos kimyoviy reaksiyalarga kirişadi. Mineral kislotalar ta'sirida A. suyuq holatdagi paraldegidni va qattiq holatdagi metaldegidni hosil qiladi. Paraldegid tibbiyotda uxlatuvçi dori, metaldegid esa qattiq yoqilği sifatida işlatiladi. A. sirka kislota, sirka angidrid, etilatsetat. alkilaminlar, butanol, sellyuloza atsetatlari, turli farmatsevtik preparatlar va sintetik smolalar olişda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЦЕТАЛЬДЕГИД, сирка альдегид, этаналь, СН3СНО —тўйинган альдегидлараян бири. Мол. м. 44,05. Ўткир ҳидли, рангсиз суюклик, сувда яхши эрийди. Зичлиги 778 кг/м’. Қайнаш т-раси 20,8°. А. Кучеров реакцияси ёрдамида, яъни ацетиленни симоб тузлари иштирокида гидратлаш ёки вино спиртини оксидлаш нули б-н олинади. А. альдегидларга хос кимёвий реакцияларга киришади. Минерал кислоталар таъсирида А. суюқ ҳолатдаги паральдегидни ва қаттиқ ҳолатдаги метальдегидни ҳосил қилади. Паральдегид тиббиётда ухлатувчи дори, метальдегид эса қаттиқ ёқилғи сифатида ишлатилади. А. сирка кислота, сирка ангидрид, этилацетат. алкиламинлар, бутанол, целлюлоза ацетатлари, турли фармацевтик препаратлар ва синтетик смолалар олишда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.