Atsetat tola
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 821-b. — ziyouz.com
Atsetat tola ATSETAT TOLA, atsetat ipak — atsetilsellyulozadan olinadigan sun'iy tola. A. t. 140 — 150° gaça t-raga bardoş beradi, bundan yukrri t-rada deformatsiyaga uçrab, şaklini özgartiradi. A. t. qovuşqoqligi, yumşoqligi, çiroyliligi, kimyoviy pişiqligi va quyoş nuri ta'siriga çidamliligi sababli sanoatda tobora köp işlatilmoqda. Tarkibidagi gidroksil va atsetil guruhlarning nisbiy miqdori b-n farqlanuvçi A. t. lar töqimaçilik sanoatida köplab işlatiladi. Mas, triatsetat tola asosan texnikada qöllaniladi, uning elektr tokini ötkazmaslik xususiyati barça sun'iy va tabiiy tolalarnikidan ustun turadi. Özbekistonda paxta tolasining çiqindisi —momiq asosida A. t.lar i. ç. yölga qöyilgan.
ATSETATLAR (lot. acetum — sirka) — sirka kislotaning tuzlari va efirlari. Köpçiligi suvda yaxşi eriydi. Töqimaçilik sanoatida xuruş sifatida, tibbiyotda antiseptik vosita va b. maqsadlarda işlatiladi. Efirlari — xuşböy hidli uçuvçan suyuqlikdir. A. (asosan etil atsetat) nitrotsellyuloza loklari va poliefir smolalar uçun erituvçi sifatida, şuningdek selluloid, kinoplyonka, atir-upa i. ç.da va oziq-ovqat sanoatida işlatiladi. Vinil atsetat asosida sun'iy tolalar, loklar va yelimlar tayyorlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЦЕТАТ ТОЛА, ацетат ипак — ацетилцеллюлозадан олинадиган сунъий тола. А. т. 140 — 150° гача т-рага бардош беради, бундан юкрри т-рада деформацияга учраб, шаклини ўзгартиради. А. т. қовушқоқлиги, юмшоқлиги, чиройлилиги, кимёвий пишиқлиги ва қуёш нури таъсирига чидамлилиги сабабли саноатда тобора кўп ишлатилмоқда. Таркибидаги гидроксил ва ацетил гуруҳларнинг нисбий миқдори б-н фарқланувчи А. т. лар тўқимачилик саноатида кўплаб ишлатилади. Мас, триацетат тола асосан техникада қўлланилади, унинг электр токини ўтказмаслик хусусияти барча сунъий ва табиий толаларникидан устун туради. Ўзбекистонда пахта толасининг чиқиндиси —момиқ асосида А. т.лар и. ч. йўлга қўйилган.
АЦЕТАТЛАР (лот. acetum — сирка) — сирка кислотанинг тузлари ва эфирлари. Кўпчилиги сувда яхши эрийди. Тўқимачилик саноатида хуруш сифатида, тиббиётда антисептик восита ва б. мақсадларда ишлатилади. Эфирлари — хушбўй ҳидли учувчан суюқликдир. А. (асосан этил ацетат) нитроцеллюлоза локлари ва полиэфир смолалар учун эритувчи сифатида, шунингдек целлулоид, киноплёнка, атир-упа и. ч.да ва озиқ-овқат саноатида ишлатилади. Винил ацетат асосида сунъий толалар, локлар ва елимлар тайёрланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.