Atseton tanalar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 823-b. — ziyouz.com
Atseton tanalar ATSETON TANALAR, keton tanalar — roksimoy kislota, atsetosirka kislota va atsetondan iborat moddalar guruhi. Ular özaro yaqin munosabatda böladi. Yoğ kislotalarning normal almaşinuvi natijasida R-oksimoy kislota, uning oksidlanişidan atsetosirka kislota va bu kislotaning dekarboksillanişidan atseton hosil böladi. Normal şaroitda A. t. CO2 gaça töla oksidlanib, organizmda ortiqça töplanmaydi. Lekin ba'zi patologik holatlarda (qand kasalligida, oç kolganda, isitma kötarilganda) jigarda glikogen kamayib, yoğlarning oksidlanişi kuçayişi sababli qonda A. t. miqdori ortib ketadi va organizmni zaharlaydi. A. t. faqat siydik b-n emas, balki öpka orqali ham ajraladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЦЕТОН ТАНАЛАР, кетон таналар — роксимой кислота, ацетосирка кислота ва ацетондан иборат моддалар гуруҳи. Улар ўзаро яқин муносабатда бўлади. Ёғ кислоталарнинг нормал алмашинуви натижасида Р-оксимой кислота, унинг оксидланишидан ацетосирка кислота ва бу кислотанинг декарбоксилланишидан ацетон ҳосил бўлади. Нормал шароитда А. т. СО2 гача тўла оксидланиб, организмда ортиқча тўпланмайди. Лекин баъзи патологик ҳолатларда (қанд касаллигида, оч колганда, иситма кўтарилганда) жигарда гликоген камайиб, ёғларнинг оксидланиши кучайиши сабабли қонда А. т. миқдори ортиб кетади ва организмни заҳарлайди. А. т. фақат сийдик б-н эмас, балки ўпка орқали ҳам ажралади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.