Atsidoz
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 824-b. — ziyouz.com
Atsidoz (yun. acidus — nordon) — organizmda (qon va suyuqliklarda) kislota-işqor muvozanatining buzilişi: bunda işqoriy kationlar b-n kislota anionlari örtasidagi nisbat özgarib, anionlarning köpayib ketişi tomonga siljiş röy beradi. A.ning kelib çiqiş sababiga köra, gazli, gazsiz, moddalar almaşinuvi b-n boğliq va b. xillari farq qilinadi. Bunda organizmda normal şaroitda meyori b-n parçalanadigan va tezda çiqib ketadigan kislotali moddalar ortiqça hosil bölib, qonda va töqimalarda ularning konsentratsiyasi köpayib ketadi. A. unça baland bölmasa, organizm töqimalaridagi reaksiya deyarli özgarmaydi. Lekin A. ança zörayib ketganda organizm zaharlanib, unda talaygina özgarişlar (ayniqsa oğir keçadigan qandli diabet) röy beradi: bemorning tobora tinkasi qurib, boşi oğriydi, köngli aynib, qayt qiladi. Hadeb mudraydi, huşidan ketadi. A. röy berganda darhol vraçga murojaat etiş kerak.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЦИДОЗ (юн. acidus — нордон) — организмда (қон ва суюқликларда) кислота-ишқор мувозанатининг бузилиши: бунда ишқорий катионлар б-н кислота анионлари ўртасидаги нисбат ўзгариб, анионларнинг кўпайиб кетиши томонга силжиш рўй беради. А.нинг келиб чиқиш сабабига кўра, газли, газсиз, моддалар алмашинуви б-н боғлиқ ва б. хиллари фарқ қилинади. Бунда организмда нормал шароитда меъёри б-н парчаланадиган ва тезда чиқиб кетадиган кислотали моддалар ортиқча ҳосил бўлиб, қонда ва тўқималарда уларнинг концентрацияси кўпайиб кетади. А. унча баланд бўлмаса, организм тўқималаридаги реакция деярли ўзгармайди. Лекин А. анча зўрайиб кетганда организм заҳарланиб, унда талайгина ўзгаришлар (айниқса оғир кечадиган қандли диабет) рўй беради: беморнинг тобора тинкаси қуриб, боши оғрийди, кўнгли айниб, қайт қилади. Ҳадеб мудрайди, ҳушидан кетади. А. рўй берганда дарҳол врачга мурожаат этиш керак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.