Aviatsiya asboblari
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 93-b. — ziyouz.com
Aviatsiya asboblari - samolyotdagi nazorat-ölçov işlarini bajarişda işlatiladigan jihozlar. Uçuvçi, şturman, bort muhandisi (texnigi) kabinalarida örnatiladi. Vazifasi jihatidan uç guruhga bölinadi. Birinçi guruhga dvigatel asboblari, ikkinçi guruhga pilotaj-navigatsiya asboblari, uçinçi guruhga esa yordamçi asboblar kiradi. Taxometr, termometr, mano-vakuummetr, gazoanalizator (alfametr), benzin ölçagiç, moy ölçagiçlar birinçi guruhni; kompas, havo tezligi körsatkiçi, balandlik ölçagiç, soat, vertikal tezlik körsatkiçi (variometr), buriliş körsatkiçi, sirğaniş körsatkiçi va aviagorizont ikkinçi guruhni; tezlaniş körsatkiçi (akselerometr), şassi va-ziyati körsatkiçi, avtopilot, avtoşturman va b. uçinçi guruhni taşkil etadi. Uçinçi guruh A. a. ba'zi samolyotlarda bölmasligi ham mumkin. Uçuvçi birinçi guruh A. körsatişlariga qarab samolyot dvigatellari işini boşqaradi va dvigatel işidagi nuqsonlarni öz vaqtida bilib oladi. Samolyotdagi A. a. soni va xili şu samolyotning turi hamda vazifasiga boğliq. Köp dvigatelli hoz. samolyotlarda 60 ga yaqin A. a. böladi. Hoz. kunda A.a. tizimi va uning barça jihozlari (jumladan EHM orqali boşqariladigan dastur vositalari) avionika sözi b-n ifodalanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АВИАЦИЯ АСБОБЛАРИ - самолётдаги назорат-ўлчов ишларини бажаришда ишлатиладиган жиҳозлар. Учувчи, штурман, борт муҳандиси (техниги) кабиналарида ўрнатилади. Вазифаси жиҳатидан уч гуруҳга бўлинади. Биринчи гуруҳга двигатель асбоблари, иккинчи гуруҳга пилотаж-навигация асбоблари, учинчи гуруҳга эса ёрдамчи асбоблар киради. Тахометр, термометр, мано-вакуумметр, газоанализатор (альфаметр), бензин ўлчагич, мой ўлчагичлар биринчи гуруҳни; компас, ҳаво тезлиги кўрсаткичи, баландлик ўлчагич, соат, вертикал тезлик кўрсаткичи (вариометр), бурилиш кўрсаткичи, сирғаниш кўрсаткичи ва авиагоризонт иккинчи гуруҳни; тезланиш кўрсаткичи (акселерометр), шасси ва-зияти кўрсаткичи, автопилот, автоштурман ва б. учинчи гуруҳни ташкил этади. Учинчи гуруҳ А. а. баъзи самолётларда бўлмаслиги ҳам мумкин. Учувчи биринчи гуруҳ А. кўрсатишларига қараб самолёт двигателлари ишини бошқаради ва двигатель ишидаги нуқсонларни ўз вақтида билиб олади. Самолётдаги А. а. сони ва хили шу самолётнинг тури ҳамда вазифасига боғлиқ. Кўп двигателли ҳоз. самолётларда 60 га яқин А. а. бўлади. Ҳоз. кунда А.а. тизими ва унинг барча жиҳозлари (жумладан ЭҲМ орқали бошқариладиган дастур воситалари) авионика сўзи б-н ифодаланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.