Aviatsiya tibbiyoti
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 95–96-b. — ziyouz.com
Aviatsiya tibbiyoti — aviatsiyaga oid tibbiy masalalar b-n şuğullanuvçi fan sohasi. Vazifasi: kişilarniş aviatsiya xizmatiga layoqatliligini tekşiriş, uçuvçilarni uçişdan oldin tibbiy körikdan, turli sinov-maşqlardan ötkaziş, samolyotlarning odam organizmiga fiziologik va gigiyenik nuqtai nazardan qulayligini muhandislar b-n birga tekşiriş, baxtsiz hodisalar yuz berganda tibbiy yordam körsatiş hamda uçuvçilarni psixologik tomondan çiniqtiriş va b. Uçiş vaqtida meteorologiya şaroiti va t-raning özgarişi, kislorod parsial bosimining pasayişi, barometrik bosimning bir pasayib, bir kötarilib turişi, nurlar, kosmik radiatsiya va b. omillar (şovqin, vibratsiya va h.k.) uçuvçi organizmiga ta'sir körsatadi. Bu jihatdan uçuvçi mehnati boşqa kasb egalarinikidan katta farq qiladi. A.t. asosan, samolyotda uçadigan xodimlarning mehnat qilişi, dam olişi, uxlaşi va ovkatlanişi uçun eng qulay şaroitni örganadi, avariya-qutqaruv vositalarining fiziologikgigiyenik asoslarini işlab çiqadi. U aviatsiya gigiyenasi, aviatsiya fiziologiyasi, aviatsiya psixologiyasi va uçuvçilarning iş qobiliyatini aniqlaş kabi bölimlardan iborat.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АВИАЦИЯ ТИББИЁТИ — авиацияга оид тиббий масалалар б-н шуғулланувчи фан соҳаси. Вазифаси: кишиларниш авиация хизматига лаёқатлилигини текшириш, учувчиларни учишдан олдин тиббий кўрикдан, турли синов-машқлардан ўтказиш, самолётларнинг одам организмига физиологик ва гигиеник нуқтаи назардан қулайлигини муҳандислар б-н бирга текшириш, бахтсиз ҳодисалар юз берганда тиббий ёрдам кўрсатиш ҳамда учувчиларни психологик томондан чиниқтириш ва б. Учиш вақтида метеорология шароити ва т-ранинг ўзгариши, кислород парциал босимининг пасайиши, барометрик босимнинг бир пасайиб, бир кўтарилиб туриши, нурлар, космик радиация ва б. омиллар (шовқин, вибрация ва ҳ.к.) учувчи организмига таъсир кўрсатади. Бу жиҳатдан учувчи меҳнати бошқа касб эгалариникидан катта фарқ қилади. А.т. асосан, самолётда учадиган ходимларнинг меҳнат қилиши, дам олиши, ухлаши ва овкатланиши учун энг қулай шароитни ўрганади, авария-қутқарув воситаларининг физиологикгигиеник асосларини ишлаб чиқади. У авиация гигиенаси, авиация физиологияси, авиация психологияси ва учувчиларнинг иш қобилиятини аниқлаш каби бўлимлардан иборат.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.