Avj
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 87-b. — ziyouz.com
Avj (arab. — çöqqi, baland) — 1) Ön ikki maqom majmuasidagi ma'lum şö'ba nomi. 2) Musiqa asarining yuqori pardalardagi çöqqisi, kulminatsiya doirasi, ya'ni musiqa asarining eng baland registrdagi davomli kuy tuzilmasi. Maqomlarning çolğu va ay-niqsa aytim bölimlari, aşula, katta aşula, suvora va yirik şaklli çolğu kuylardan keng örin olgan. A. larning asosiy turlari — kiçik A., urta A., katta (yoki yuqori) A. deb yuritiladi. Şö'balarning miyonxat tuzilmasini kiçik A. ga, dunasrni — örta A. ga va namudlarni — katta A. ga qiyoslaş mumkin. A. lar musiqa asarlari bayoni va rivojida şakllantiruvçi va ifoda-lovçi ahamiyatga ega. Aşulalardagi şe'r mazmuni, fikr va histuyğularning ta'sir kuçini musiqiy vositalar yordamida teranlaştiradi. A. işlatiş an'anasi özbek va umuman Şarq bastakorlik san'atida, şuningdek hofizlar va sozandalarning ijroçilik mahorati tufayli mukammallaşib ma'lum tabiiy qonuniyat sifatida vujudga kelgan. Şaşmaqom şö'balarining katta A. i öndan ortiq namud va ikki A. (Zebo pari va Turk)ning turli birikmalaridan tuziladi. Zebo pari va Turk A. larini qöllaşda namudlardagi kabi muayyan ijodiy erkinlik mavjud.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АВЖ (араб. — чўққи, баланд) — 1) Ўн икки мақом мажмуасидаги маълум шўъба номи. 2) Мусиқа асарининг юқори пардалардаги чўққиси, кульминация доираси, яъни мусиқа асарининг энг баланд регистрдаги давомли куй тузилмаси. Мақомларнинг чолғу ва ай-ниқса айтим бўлимлари, ашула, катта ашула, сувора ва йирик шаклли чолғу куйлардан кенг ўрин олган. А. ларнинг асосий турлари — кичик А., урта А., катта (ёки юқори) А. деб юритилади. Шўъбаларнинг миёнхат тузилмасини кичик А. га, дунасрни — ўрта А. га ва намудларни — катта А. га қиёслаш мумкин. А. лар мусиқа асарлари баёни ва ривожида шакллантирувчи ва ифода-ловчи аҳамиятга эга. Ашулалардаги шеър мазмуни, фикр ва ҳистуйғуларнинг таъсир кучини мусиқий воситалар ёрдамида теранлаштиради. А. ишлатиш анъанаси ўзбек ва умуман Шарқ бастакорлик санъатида, шунингдек ҳофизлар ва созандаларнинг ижрочилик маҳорати туфайли мукаммаллашиб маълум табиий қонуният сифатида вужудга келган. Шашмақом шўъбаларининг катта А. и ўндан ортиқ намуд ва икки А. (Зебо пари ва Турк)нинг турли бирикмаларидан тузилади. Зебо пари ва Турк А. ларини қўллашда намудлардаги каби муайян ижодий эркинлик мавжуд.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.