Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Avlakogen

    Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 97-b. — ziyouz.com

    Avlakogen (yun. aulax — egat va genos — tuğiliş) (geol.) — yoriqlar b-n çegaralangan çuqur va kambar körinişdagi platforma içki çiziqli suriluvçan zona; «A» terminini 1960 y.da N. S. Şatskiy taklif etgan. U A.ni platformadagi ikkita bir xil zona oraliğidagi murakkab strukturali egat sifatida belgiladi. Oddiy A.lar çuqur (ba'zan 5—10 km), kambar (100 km gaça) va ming km gaça uzunlikdagi bukilmadan iborat bölib, yoriqlar b-n çeklangan. A.lar butun platformani kesib ötişi yoki biror joyida tugaşi mumkin. A.lar rivojlanib içki platformali yassi burmali zonaga (mas, Daniya-Polşa A.) yoki ança keng va qiya çökmasi-neklizalar (mas, Dnepr-Donets A.) ga aylanadi. Murakkab A.lar bukilma-grabenlardan taşqari, kötaril-magorstlar (mas, Şim. Amerika platformasining Viçita zonasi) ham böladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    АВЛАКОГЕН (юн. aulax — эгат ва genos — туғилиш) (геол.) — ёриқлар б-н чегараланган чуқур ва камбар кўринишдаги платформа ички чизиқли сурилувчан зона; «А» терминини 1960 й.да Н. С. Шатский таклиф этган. У А.ни платформадаги иккита бир хил зона оралиғидаги мураккаб структурали эгат сифатида белгилади. Оддий А.лар чуқур (баъзан 5—10 км), камбар (100 км гача) ва минг км гача узунликдаги букилмадан иборат бўлиб, ёриқлар б-н чекланган. А.лар бутун платформани кесиб ўтиши ёки бирор жойида тугаши мумкин. А.лар ривожланиб ички платформали ясси бурмали зонага (мас, Дания-Польша А.) ёки анча кенг ва қия чўкмаси-неклизалар (мас, Днепр-Донец А.) га айланади. Мураккаб А.лар букилма-грабенлардан ташқари, кўтарил-магорстлар (мас, Шим. Америка платформасининг Вичита зонаси) ҳам бўлади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.