Avstraliya zoogeografik oblasti

Avstraliya zoogeografik oblasti — quruklikdagi zoogeografik oblastlardan biri. A.z.o. Avstraliya qit'asi, Tasmaniya, Timor, Yangi Gvineya, Bismark va Solomon arxipelaglari hamda boşqa birqança orollarni öz içiga oladi. Avstraliya b-n Yangi Gvineya qadimdan qöşni qitalardan ajralib qolganligi, ayrim orollar esa heçqaçon qit'alar b-n qöşilmaganligi sababli bu oblast faunasi birinçidan, unça boy emas, ikkinçidan, juda köp endemik va qad. turlarga ega. A.z.o.da odamlar olib kelib, keyin yovvoyilaşib ketgan dingo iti, çöçqa va quyonlarni istisno qilganda yuksak sut emizuvçilar (yöldoşlilar) faqat ba'zi bir kemiruvçilar va qölqanotlilardan iborat. Qölqanotlilar uzoqqa uça olişi tufayli, kemiruvçilar esa şox-şabbalar b-n birga dengiz orqali oqib kelib qolgan bölişi mumkin. A.z.o. orol holati tufayli uning faunasi tarkibida bir teşiklilar (tuxumqöyuvçilar) kabi relikt hayvonlar guruhi saqlanib qolgan. Bir teşiklilardan ördakburun, yexidna va proyexidna endemik turlar hisoblanadi. Bu yerda faqat xaltalilar faunasi xilma-xil bölib, 162 törni öz içiga oladi. Xaltalilarning turlari boşqa zoogeografik oblastlardagi sut emizuvçilarning turli biologik tiplariga mos keladi. Mas, xaltali böri va xaltali suvsar yirtqiçlarga, xaltali çumolixör va xaltali krot haşarotxörlarga, xaltali olmaxon va koala olmaxon tipidagi kemiruvçilarga, kenguru esa tuyoklilarga yaqin turadi. A.z.o.da 660 tur quşlardan 450 dan ortiqroği endemik hisoblanadi. Bu oblastda Avstraliya tuyaquşlaridan kazuarlarning 3 turi va emu (bir tur), liradumlilar (2 turi), jannat quşlarining 100 dan ortiq turi tarqalgan. A.z.o. faunasida ayniqsa tötiquşlar xilma-xil böladi, ular orasida nakadu, rozema, tölqinsimon patli tötilar köpçilikka ma'lum. Asalxörlar A.z.o. uçun xarakterli bölib, 200 ga yaqin turi bor. Sudralib yuruvçilar faunasi 400 turga yaqin bölib, ular asosan kaltakesaklar (240 tur), ilonlar (140 tur), toşbaqalar (10 tur) va timsoxlardan (3 tur) iborat. Sudralib yuruvçilardan yöğondumli gekkonlar, plaşçli kaltakesak, baliqlardan ikki xil nafas oluvçi seratod A.z.o. uçun xosdir. Suvda ham, quruklikda ham yaşovçilar orasida dumlilar umuman uçramaydi, dumsizlar esa 60 dan ortiqroq törni öz içiga oladi. Umurtqasiz hayvonlardan eng yirik yomgir çuvalçanglari — skoletsidlar (3,5 m gaça), biçikçi çumolilar, asalxör çumolilar, termitlar köproq uçraydi.

Ad.: Voronov A. T., Biogeografiya s osnovami ekologii, M., 1984; Kobişev A. M., Kubansev B. S, Geografiya jivotnix s osnovami zoologii, M., 1988.