Avstralopiteksimonlar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 111-b. — ziyouz.com
Avstralopiteksimonlar (Australopithecinae) — odamsimon maymunlarning qirilib ketgan kenja oilasi. 3 turi — zinjantrop, parantrop, pleziantrop ma'lum. Pliotsen oxiri va pleystotsen boşlarida yaşagan. Suyak qoldiqlari dastlab 1924 y.da Jan. Afrikaning Kalaxari sahrosidan, keyinrok, Markaziy Afrikaning Oldovay darasi (Tanzaniya), Omo daryo vodiysi (Efiopiya), Rudolf köli va Xadar degan joy yaqinida (Keniya) topilgan. A.ning böyi 120—130 sm, tana massasi 30—40 kg, miyasining hajmi 500—600 sm3 bölgan, ikki oyokda tik yurgan, tuda bölib yaşagan. A. özlarini himoya qiliş yoki hujum qiliş uçun toş, tayoq va suyaklardan foydalangan, degan taxminlar mavjud. Köpçilik antropologlarning fikriça, eng progressiv A. (prezinjantroplar) eng kad. toş qurol yasagan odamlarning dastlabki ajdodi hisoblanadi. A. ning qad. odamlarning bevosita ajdodi ekanligi uzil-kesil hal etilmagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АВСТРАЛОПИТЕКСИМОНЛАР (Australopithecinae) — одамсимон маймунларнинг қирилиб кетган кенжа оиласи. 3 тури — зинжантроп, парантроп, плезиантроп маълум. Плиоцен охири ва плейстоцен бошларида яшаган. Суяк қолдиқлари дастлаб 1924 й.да Жан. Африканинг Калахари саҳросидан, кейинрок, Марказий Африканинг Олдовай дараси (Танзания), Омо дарё водийси (Эфиопия), Рудольф кўли ва Хадар деган жой яқинида (Кения) топилган. А.нинг бўйи 120—130 см, тана массаси 30—40 кг, миясининг ҳажми 500—600 см3 бўлган, икки оёкда тик юрган, туда бўлиб яшаган. А. ўзларини ҳимоя қилиш ёки ҳужум қилиш учун тош, таёқ ва суяклардан фойдаланган, деган тахминлар мавжуд. Кўпчилик антропологларнинг фикрича, энг прогрессив А. (презинжантроплар) энг кад. тош қурол ясаган одамларнинг дастлабки аждоди ҳисобланади. А. нинг қад. одамларнинг бевосита аждоди эканлиги узил-кесил ҳал этилмаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.