Avtoelektron emissiya
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 143-b. — ziyouz.com
Avtoelektron emissiya (tunnel, sovuq emissiya), metallar va yarimötkazgiçlarda kuçli elektr maydoni (Ye>106— 107V/sm) ta'siridagi elektron emissiya. A. e. elektronlarning metall vakuum (yoki boşqa muhit) çegarasidagi potensial tösiqdan tunnel orqali ötişi natijasidir. Kuçli elektr maydoni bu tösiqning balandligi va qalinligini kamaytiradi. Metallarda A.e. tok ziçligi j Fauler—Nordxeym qonuni b-n aniqlanadi; Katta A. e. toki oliş uçun katod sirtida köplab ignasimon uçlar hosil qilinadi. Odatda, kuçlanganligi Ye>10bV/sm bölgan maydon hosil qiliş ança qiyinligi sababli, A.e. ni kuzatiş uçun sirt egriligi katta bölgan kiçik ölçamli (mikronning bir neça uluşida) ignasimon katoddan (mas, avtoelektron proyektorag) foydalaniladi. A.e. sovuq katodli har xil asbob va qurilmalarda qöllaniladi. Mac, simobli özgaruvçan tok (bir neça ön kA) töğrilagiçlarida, kuçli tok kommutatori (ingitron)da, intensiv impulyeli rentgen va yuqori çastotali nurlanişlar oliş va h.k.da.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АВТОЭЛЕКТРОН ЭМИССИЯ (туннель, совуқ эмиссия), металлар ва яримўтказгичларда кучли электр майдони (Е>106— 107В/см) таъсиридаги электрон эмиссия. А. э. электронларнинг металл вакуум (ёки бошқа муҳит) чегарасидаги потенциал тўсиқдан туннель орқали ўтиши натижасидир. Кучли электр майдони бу тўсиқнинг баландлиги ва қалинлигини камайтиради. Металларда А.э. ток зичлиги j Фаулер—Нордхейм қонуни б-н аниқланади; Катта А. э. токи олиш учун катод сиртида кўплаб игнасимон учлар ҳосил қилинади. Одатда, кучланганлиги Е>10бВ/см бўлган майдон ҳосил қилиш анча қийинлиги сабабли, А.э. ни кузатиш учун сирт эгрилиги катта бўлган кичик ўлчамли (микроннинг бир неча улушида) игнасимон катоддан (мас, автоэлектрон проектораг) фойдаланилади. А.э. совуқ катодли ҳар хил асбоб ва қурилмаларда қўлланилади. Mac, симобли ўзгарувчан ток (бир неча ўн кА) тўғрилагичларида, кучли ток коммутатори (ингитрон)да, интенсив импульели рентген ва юқори частотали нурланишлар олиш ва ҳ.к.да.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.