Avtofazalaş
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 142-b. — ziyouz.com
Avtofazalaş — siklik tezlatgiçlarda katta energiyali zaryadlangan zarralar dastasining orbitada turğunligini ta'minlaş uçun zarralar guruhining örtaça aylaniş çastotasini tezlaştiruvçi özgaruvçan elektr maydon çastotasiga avtomatik tarzda tenglaştirib turiş. A. prinsipini 1944 y.da rus fizigi V. I. Veksler va mustaqil ravişda 1945 y.da amerikalik olim E. Makmillan taklif etgan. A. asosida tezlatgiçlarning quyidagi asosiy turlari: sinxrotron va mikrotron — elektronlar tezlatgiçi, fazatron (sinxrotsiklotron) va sinxrofazatron — protonlar tezlatgiçi işlab çiqilgan. Juda katta (yuzlab MeV va undan yuqori) energiyada işlaydigan barça siklik tezlatgiçlar A. asosida loyihalangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АВТОФАЗАЛАШ — циклик тезлатгичларда катта энергияли зарядланган зарралар дастасининг орбитада турғунлигини таъминлаш учун зарралар гуруҳининг ўртача айланиш частотасини тезлаштирувчи ўзгарувчан электр майдон частотасига автоматик тарзда тенглаштириб туриш. А. принципини 1944 й.да рус физиги В. И. Векслер ва мустақил равишда 1945 й.да америкалик олим Э. Макмиллан таклиф этган. А. асосида тезлатгичларнинг қуйидаги асосий турлари: синхротрон ва микротрон — электронлар тезлатгичи, фазатрон (синхроциклотрон) ва синхрофазатрон — протонлар тезлатгичи ишлаб чиқилган. Жуда катта (юзлаб МэВ ва ундан юқори) энергияда ишлайдиган барча циклик тезлатгичлар А. асосида лойиҳаланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.